Bác sĩ và vợ bác sĩ - Ernest Hemingway

 2025-04-05

Bác sĩ và vợ bác sĩ

Ernest Hemingway

(Giải Nobel Văn học 1954)

Dịch giả: Lê Huy Bắc

Tiếng Anh:

The Doctor and the Doctor’s Wife by Ernest Hemingway

~

 

Từ trại Da Đỏ, Dick Boulton đến cưa gỗ cho bố Nick. Hắn mang theo con trai Eddy và một người Da Đỏ nữa, tên là Billy Tabeshaw. Họ băng qua rừng, vào bằng cửa sau. Eddy vác cái cưa xê dài. Cái cưa vắt qua vai, phát lên tiếng nhạc khi nó bước đi. Billy Tabeshaw mang hai cái móc-can lớn. Dick ôm ba cái rìu.

Hắn quay lại gài cổng. Hai đứa kia đi trước, xuống hồ nơi mấy cây gỗ vùi trong cát.

Đấy là mấy cây gỗ lạc từ hàng rào gỗ nổi trên sông mà con tàu Magic kéo từ hồ đến xưởng cưa. Chúng dạt vào bờ và nếu không xử lý kịp thì chẳng mấy nữa thủy thủ đoàn trên tàu Magic sẽ chèo thuyền dọc bờ, đánh dấu cây gỗ, đóng cái đinh có khoen sắt vào đầu cây gỗ rồi kéo chúng vào hồ để dựng hàng rào mới. Nhưng có thể cánh thợ ấy chẳng thèm đến kiếm bởi chỉ vài khúc gỗ thì không đáng để phái cả nhóm thủy thủ đi lôi về. Nếu chẳng có ai đến lấy thì chúng sẽ bị để ngấm nước đến mục trên bờ.

Bố Nick đã tiên liệu như thế và điều đó hẳn sẽ xảy ra, rồi ông thuê mấy người Da Đỏ ở trại đến cưa mấy cây gỗ, dùng nêm chẻ thành các loại củi lớn nhỏ cho lò sưởi. Dick Boulton đi vòng quanh ngôi nhà tranh xuống hồ. Có bốn cây gỗ sồi nằm vùi hẳn trong cát. Eddy móc tay cầm của cái cưa lên chạc cây. Dick đặt ba chiếc rìu xuống cụm cây chút chít. Dick là con lai nhưng nhiều nông dân quanh hồ cứ ngỡ hắn là người da trắng. Dẫu rất lười nhưng một khi đã bắt tay vào công việc thì hắn là tay thợ cừ khôi. Hắn móc bánh thuốc lá ra khỏi túi, xé một ít nhai rồi nói với Eddy và Billy Tabeshaw bằng tiếng Ojibway.

Chúng cắm mũi của hai chiếc móc-can vào một đầu cây gỗ rồi lắc để bẩy nó lên mặt cát. Chúng dồn hết trọng lượng lên cái móc can. Cây gỗ di chuyển trong cát. Dick Boulton quay sang bố Nick.

“Này bác sĩ”, hắn nói, “ông thuổng được mấy cây gỗ tốt đó”.

“Đừng nói thế, Dick”, Bác sĩ nói, “Đấy là gỗ dạt thôi mà”.

Eddy và Billy Tabeshaw bẩy được cây gỗ lên khỏi lớp cát ướt và lăn nó xuống nước.

“Để nó đấy”, Dick Boulton hét.

“Anh làm thế để làm gì?” bác sĩ hỏi.

“Rửa sạch nó. Rửa sạch cát trên vết cưa. Tau muốn biết ai là chủ cây gỗ”, Dick nói.

Cây gỗ được rửa sạch trong hồ. Trong ánh sáng Eddy và Billy Tabeshaw chống cây móc-can đứng, mồ hôi đầm đìa. Dick quỳ gối xuống cát xem xét dấu hiệu đóng vào đầu cây gỗ.

“Nó thuộc về White và McNally”, hắn nói rồi đứng dậy phủi gối quần.

Bác sĩ rất khó chịu.

“Tốt hơn là anh đừng có đếm xỉa đến chuyện đó Dick”, ông nói nhanh.

“Chớ có hợm mình, thưa bác sĩ”, Dick nói. “Đừng ngạo. Tôi chẳng thèm để ý đến việc ông ăn cắp của ai. Đấy không phải là việc của tôi”.

“Nếu mày nghĩ đấy là gỗ ăn cắp thì hãy để chúng đó, cầm lấy dụng cụ quay về trại đi”. Bác sĩ nói. Mặt ông đỏ gay.

“Đừng có nổi nóng như thế, thưa bác sĩ”, Dick nói. Hắn nhỏ nước thuốc lá lên cây gỗ. Nước bọt loang ra, tan trong nước. “Cả ông lẫn tôi đều biết đấy là gỗ ăn cắp. Với tôi thì đúng là thế đấy”.

“Thôi được. Nếu mày nghĩ đó là gỗ ăn cắp thì hãy cầm lấy đồ xéo mau”.

“Thôi nào, bác sĩ”.

“Cầm lấy đồ cút đi”.

“Nghe này, bác sĩ”.

“Nếu mày còn gọi ta là bác sĩ một lần nữa thì tao sẽ đánh gãy răng nanh của mày”.

“Ồ không, ông sẽ không, thưa bác sĩ”.

Dick Boulton nhìn bác sĩ. Dick là gã to con. Hắn biết hắn thuộc loại lớn xác. Hẳn thích đánh nhau. Hắn luôn sẵn sàng. Eddy và Billy Tabeshaw chống móc-can nhìn bác sĩ. Bác sĩ cắn cắn mấy sợi râu dưới môi dưới và nhìn Dick Boulton. Sau đấy ông quay người, bước lên đồi về nhà. Nhìn lưng ông, chúng có thể biết được cơn giận dữ của ông lớn đến nhường nào. Cả bọn dõi theo ông bước lên đồi, vào nhà.

Dick nói gì đó bằng tiếng Ojibway. Eddy cười nhưng Billy trông rất căng thẳng. Anh ta không hiểu tiếng Anh nhưng suốt thời gian hai người cãi nhau, anh toát cả mồ hôi. Anh ta béo, râu thưa như người Trung Quốc. Anh nhặt hai cái móc-can, Dick xách mấy cây rìu, còn Eddy lấy cưa từ chạc cây xuống. Chúng bước đi, vòng qua nhà ra cổng sau vào rừng. Dick không khép cổng. Billy Tabeshaw quay lại gài chặt. Chúng đi sâu vào rừng.

Trong nhà, bác sĩ ngồi trên giường trong phòng mình nhìn đống tạp chí y học trên sàn, cạnh bàn làm việc. Chúng hãy còn nguyên trong lớp giấy quấn. Ông đang cáu.

“Mình lại làm việc phải không, mình?” Nằm trong phòng có rèm che kín vợ bác sĩ hỏi.

“Không”.

“Anh cãi nhau với Dick Boulton”.

“Ồ”, vợ ông nói. “Henry, em nghĩ là mình không nổi nóng”.

“Không”, bác sĩ nói.

“Hãy nhớ, người nào chế ngự được bản thân thì còn vĩ đại hơn là khi người đó thống trị cả một thành phố”. Vợ ông nói. Bà là người tin vào liệu pháp Cơ Đốc học. Cuốn Kinh thánh, tờ Khoa học và sức khỏe cùng với tờ Quarterly đang nằm trên bàn, trong bóng tối, cạnh giường bà.

Chồng bà không đáp. Bây giờ ông đang ngồi trên giường, chùi khẩu súng. Ông tháo băng lắp đầy những viên đạn màu vàng và đổ ra. Chúng văng khắp giường.

“Henry này”, vợ ông gọi. Rồi dừng một lát. Henry!”.

“Ừ”, bác sĩ nói.

“Mình không nói điều gì làm Boulton giận phải không?”.

“Không”, bác sĩ đáp.

“Thế thì có chuyện gì rắc rối vậy mình?”.

“Chẳng quan trọng lắm đâu”.

“Kể cho em nghe đi, Henry. Đừng cố giấu em nữa. Chuyện gì vậy?”.

“Hừ, Dick nợ anh rất nhiều tiền trong việc chữa chạy cho vợ hắn khỏi bệnh viêm phổi, anh đoán là hắn cố gây chuyện để không phải làm việc trả nợ”.

Vợ ông im lặng. Bác sĩ dùng mảnh vải chùi súng cẩn thận. Ông nhét đạn vào lại trong rãnh của băng đạn. Ông ngồi với khẩu súng đặt trên đùi. Ông rất quý nó. Rồi ông nghe giọng vợ nói trong phòng tối.

“Mình này, em không nghĩ, em thực sự chẳng thể nào hình đung nổi ai đó lại có thể làm một việc như thế”

“Không thể tin sao?” bác sĩ nói.

“Đúng. Em chẳng thể nào tin được một ai đó lại rắp tâm làm như thế”.

Bác sĩ đứng dậy, dựng cây súng vào góc tường, đằng sau tủ.

“Mình định ra ngoài hay sao?” vợ ông hỏi.

“Anh muốn đi dạo”, bác sĩ nói.

“Nếu mình gặp Nick, em nhờ mình bảo con là em muốn gặp con, được chứ?” vợ ông nói.

Bác sĩ đi ra. Cánh cửa đóng sầm sau lưng ông. Ông nghe vợ thở dài khi cánh cửa dập mạnh.

“Xin lỗi”, ông nói lúc đứng bên ngoài cửa sổ có rèm che nơi phòng vợ.

“Không sao đâu mình”, bà nói.

Ông đi trong làn hơi nóng, ra khỏi cổng rồi men theo lối vào rừng sồi. Trong rừng, không khí mát mẻ ngay cả vào một ngày nóng như thế. Ông thấy Nick ngồi tựa lưng vào thân cây đọc sách.

“Mẹ muốn con về gặp mẹ”, bác sĩ nói.

“Con muốn đi với bố”, Nick nói.

Bố nhìn cậu.

“Thôi được, ta đi nào”, bố cậu nói, “Đưa quyển sách cho bố, bố sẽ đút nó vào túi”.

“Con biết nơi lũ sóc đen ở, bố à”, Nick nói.

“Được rồi”, bố cậu nói, “Ta hãy đến đó”.

➖➖➖

 

Phần tiếng Anh

The Doctor and the Doctor’s Wife by Ernest Hemingway

---

DICK BOULTON CAME FROM THE INDIAN camp to cut up logs for Nick’s father. He brought his son Eddy and another Indian named Billy Tabeshaw with him. They came in through the back gate out of the woods, Eddy carrying the long cross-cut saw. It flopped over his shoulder and made a musical sound as he walked. Billy Tabeshaw carried two big cant-hooks. Dick had three axes under his arm.

He turned and shut the gate. The others went on ahead of him down to the lake shore where the logs were buried in the sand.

The logs had been lost from the big log booms that were towed down the lake to the mill by the steamer Magic. They had drifted up onto the beach and if nothing were done about them sooner or later the crew of the Magic would come along the shore in a rowboat, spot the logs, drive an iron spike with a ring on it into the end of each one and then tow them out into the lake to make a new boom. But the lumbermen might never come for them because a few logs were not worth the price of a crew to gather them. If no one came for them they would be left to waterlog and rot on the beach.

Nick’s father always assumed that this was what would happen, and hired the Indians to come down from the camp and cut the logs up with the cross-cut saw and split them with a wedge to make cord wood and chunks for the open fireplace. Dick Boulton walked around past the cottage down to the lake. There were four big beech logs lying almost buried in the sand. Eddy hung the saw up by one of its handles in the crotch of a tree. Dick put the three axes down on the little dock. Dick was a half-breed and many of the farmers around the lake believed he was really a white man. He was very lazy but a great worker once he was started. He took a plug of tobacco out of his pocket, bit off a chew and spoke in Ojibway to Eddy and Billy Tabeshaw.

They sunk the ends of their cant-hooks into one of the logs and swung against it to loosen it in the sand. They swung their weight against the shafts of the cant-hooks. The log moved in the sand. Dick Boulton turned to Nick’s father.

“Well, Doc,” he said, “that’s a nice lot of timber you’ve stolen.” “Don’t talk that way, Dick,” the doctor said. “It’s driftwood.”

Eddy and Billy Tabeshaw had rocked the log out of the wet sand and rolled it toward the water. “Put it right in,” Dick Boulton shouted.

“What are you doing that for?” asked the doctor.

“Wash it off. Clean off the sand on account of the saw. I want to see who it belongs to,” Dick said.

The log was just awash in the lake. Eddy and Billy Tabeshaw leaned on their cant-hooks sweating in the sun. Dick kneeled down in the sand and looked at the mark of the scaler’s hammer in the wood at the end of the log.

“It belongs to White and McNally,” he said, standing up and brushing off his trousers knees. The doctor was very uncomfortable.

“You’d better not saw it up then, Dick,” he said, shortly.

“Don’t get huffy, Doc,” said Dick. “Don’t get huffy. I don’t care who you steal from. It’s none of my business.”

“If you think the logs are stolen, leave them alone and take your tools back to the camp,” the doctor said. His face was red.

“Don’t go off at half cock, Doc,” Dick said. He spat tobacco juice on the log. It slid off, thinning in the water. “You know they’re stolen as well as I do. It don’t make any difference to me.”

“All right. If you think the logs are stolen, take your stuff and get out.” “Now, Doc—”

“Take your stuff and get out.” “Listen, Doc.”

“If you call me Doc once again. I’ll knock your eye teeth down your throat.” “Oh, no, you won’t, Doc.”

Dick Boulton looked at the doctor. Dick was a big man. He knew how big a man he was. He liked to get into fights. He was happy. Eddy and Billy Tabeshaw leaned on their cant-hooks and looked at the doctor. The doctor chewed the beard on his lower lip and looked at Dick Boulton. Then he turned away and walked up the hill to the cottage. They could see from his back how angry he was. They all watched him walk up the hill and go inside the cottage.

Dick said something in Ojibway. Eddy laughed but Billy Tabeshaw looked very serious. He did not understand English but he had sweat all the time the row was going on. He was fat with only a few hairs of mustache like a Chinaman. He picked up the two cant-hooks. Dick picked up the axes and Eddy took the saw down from the tree. They started off and walked up past the cottage and out the back gate into the woods. Dick left the gate open. Billy Tabeshaw went back and fastened it. They were gone through the woods.

In the cottage the doctor, sitting on the bed in his room, saw a pile of medical journals on the floor by the bureau. They were still in their wrappers unopened. It irritated him.

“Aren’t you going back to work, dear?” asked the doctor’s wife from the room where she was lying with the blinds drawn.

“No!”

“Was anything the matter?”

“I had a row with Dick Boulton.”

“Oh,” said his wife. “I hope you didn’t lose your temper, Henry.” “No,” said the doctor.

“Remember, that he who ruleth his spirit is greater than he that taketh a city,” said his wife. She was a Christian Scientist. Her Bible, her copy of Science and Health and her Quarterly were on a table beside her bed in the darkened room.

Her husband did not answer. He was sitting on his bed now, cleaning a shotgun. He pushed the magazine full of the heavy yellow shells and pumped them out again. They were scattered on the bed.

“Henry,” his wife called. Then paused a moment. “Henry!” “Yes,” the doctor said.

“You didn’t say anything to Boulton to anger him, did you?” “No,” said the doctor.

“What was the trouble about, dear?” “Nothing much.”

“Tell me, Henry. Please don’t try and keep anything from me. What was the trouble about?” “Well, Dick owes me a lot of money for pulling his squaw through pneumonia and I guess he wanted a row so he wouldn’t have to take it out in work.”

His wife was silent. The doctor wiped his gun carefully with a rag. He pushed the shells back in against the spring of the magazine. He sat with the gun on his knees. He was very fond of it. Then he heard his wife’s voice from the darkened room.

“Dear, I don’t think, I really don’t think that any one would really do a thing like that.” “No?” the doctor said.

“No. I can’t really believe that any one would do a thing of that sort intentionally.” The doctor stood up and put the shotgun in the corner behind the dresser.

“Are you going out, dear?” his wife said. “I think I’ll go for a walk,” the doctor said.

“If you see Nick, dear, will you tell him his mother wants to see him?” his wife said.

The doctor went out on the porch. The screen door slammed behind him. He heard his wife catch her breath when the door slammed.

“Sorry,” he said, outside her window with the blinds drawn. “It’s all right, dear,” she said.

He walked in the heat out the gate and along the path into the hemlock woods. It was cool in the woods even on such a hot day. He found Nick sitting with his back against a tree, reading.

“Your mother wants you to come and see her,” the doctor said. “I want to go with you,” Nick said.

His father looked down at him.

“All right. Come on, then,” his father said. “Give me the book, I’ll put it in my pocket.” “I know where there’s black squirrels, Daddy,” Nick said.

“All right,” said his father. “Let’s go there.”

➖➖➖