Thư nhà - Lê Hồng Sơn

2020-01-25

 

Thư nhà

Lê Hồng Sơn

Con đi buổi chiều, đêm đến mẹ không sao chợp mắt, nửa buồn, nửa lo. Mẹ cứ tưởng tượng con của mẹ đang ủ rủ ngồi trong máy bay, bay càng lúc càng xa mẹ giữa muôn trùng sao sáng mà ngày còn thơ, có lần con ao ước được hái thật nhiều để kết cho mẹ một xâu chuỗi ngọc, dỗ dành mẹ những khi mẹ buồn.

Rồi mẹ hồi tưởng lại cuộc đời của con từ khi mẹ sanh con ra. Buổi sáng đó nắng thật ấm, cây mai trước nhà mình vào tháng hai mang đầy những đài hoa màu đỏ ửng, mang trên mình năm hạt giống đen huyền sáng lấp lánh trong đám lá còn non, xanh mát. Mẹ sung sướng đón nhận cái hạnh phúc tuyệt vời đã đến với mẹ sau những ngày tháng chờ mong. Ba con đi dạy học về, ẵm con vào lòng và không quên nhìn mẹ mỉm cười sung sướng. Mẹ đã kể cho con nghe đôi lần chuyện của đời mẹ, đời một cô gái nghèo buổi sáng đi học, buổi chiều xách nước tưới rau, xắc chuối nuôi heo ở một vùng quê miền đất đỏ. Khi mẹ rời căn nhà tranh của tuổi thơ về với ba con, mẹ đã khóc rất nhiều. Đời con gái, lớn lên ai mà không phải theo chồng, không phải rời xa chiếc võng đưa kẻo kẹt những buổi trưa hè nắng chang chang mẹ ru ta trong tiếng hát à ơi buồn buồn tha thiết, xa những cây mận, hàng ổi đã cùng ta lớn lên qua mấy mùa đơm hoa kết trái. Nhưng riêng đối với mẹ, căn nhà tuổi thơ của mẹ còn là nơi ông ngoại con đã hy sinh mạng sống để cứu mẹ khỏi hai tên lính ngoại quốc định làm càn, sau khi vác con dao xắc chuối rượt chém tên quỹ dữ để mẹ có thì giờ chạy thoát.

Con lớn lên trong tình thương tràn trề của bên nội. Mãi đến năm con lên ba, chiến tranh tạm lắng, mẹ mới ẵm con về thăm ngoại. Con đò xuôi theo dòng nước, băng qua những cánh đồng hoang, cỏ lác, trâm bầu mọc đầy hai bên bờ. Thỉnh thoảng một cây bằng lăng đang mùa hoa nở, rải những cánh mong manh màu tím lên buổi sáng tĩnh mịch đìu hiu. Quê mẹ có còn gì nữa đâu, quân Pháp càn qua quét lại mấy lần, đốt hết nhà cửa, chặt cau, dừa làm đồn bót, bà con bỏ qua phía bên kia rừng sống tạm bợ, nay mới lục tục trở về. Mẹ nhờ người dẩy lại hai cái mả của ông bà ngoại con, dựng lại ngôi nhà trên nền đất xưa rồi mướn bà mợ ở giữ giùm để nhang khói.

Mẹ đã gặp lại những người bạn thuở còn con gái, ai cũng bùi ngùi nhắc đến những ngày vui cũ, lên án sự tàn ác của bọn giặc xâm lăng và ứa nước mắt khóc cho những người đã chết. Con thấy không, dân mình nghèo khổ lắm. Đám bạn gái của mẹ mới đó mà đã già trước tuổi, chân lấm tay bùn, quần quật suốt ngày mới có được chút cái ăn, cái mặc. Chỉ có mẹ con mình nhờ đồng lương của ba con mà được no cơm ấm áo hơn, da dẻ trắng hồng.

Mấy ngày sống ở nhà quê, mẹ vui lắm còn con thì cũng thích lắm vì ai cũng cưng, cũng bồng, cũng ẵm. Mẹ lớn lên nơi ruộng đồng, mẹ đã tưới mồ hôi, nước mắt của mẹ lên mảnh đất này cùng với bà con và mẹ ao ước một mai khi mẹ chết đi, mẹ sẽ được nằm trong lòng đất tổ tiên để buổi trưa nào mẹ cũng được nghe tiếng hát ru con vọng đến từ ngàn đời, buổi chiều nào cũng được nghe tiếng trẻ nhỏ nô đùa hồn nhiên bên mộ. Nói như vậy để con hiểu tấm lòng gắn bó của mẹ đối với ruộng vườn và vì sao, mẹ chỉ lặng lẽ vào buồng nằm khóc mỗi lần, năm con học đệ tứ, con nghe ở đâu về mà cứ ngang bướng đòi "thả bom, rải thuốc cho chết hết tụi nó để mình được yên". Tụi nó nào con? Dân mình đó, đồng bào mình đó, cô bác mình đó.  Mình chỉ khác họ ở bộ quần áo tươm tất, cộng thêm chút kiến thức thâu lượm được ở học đường chớ nếu mình về sống ở nông thôn, chịu mấy tầng áp bức, bom đạn thì rồi mình cũng sẽ như họ thôi con à.

Mẹ không giận con đâu vì từ cái năm con lên ba mẹ ẵm con về thăm ngoại đến nay con chưa có lần nào được dịp trở lại nơi mẹ chôn nhau cắt rún. Con đã thực sự rời xa cội nguồn thì làm sao con có thể gắn bó với quê hương như là mẹ? Mười lăm năm qua nặng nề từng bước. Cứ mỗi rằm tháng chạp, lúc con vui vẻ lặt lá cây mai nhà mình thì cũng là lúc mẹ da diết nhớ tới mồ mả ông bà nơi miền quê ấy mà chắc dây bìm bìm, bình bát và gai mắc cỡ đã phủ đầy. Càng lớn, con càng đẹp và càng có dáng điệu đài các của một thiếu nữ thị thành. Mẹ cố dạy con thêu thùa, bếp núc, công dung ngôn hạnh. Còn tình yêu quê hương, mẹ không làm sao dạy cho con được.  Mẹ nghiệm thấy rằng chỉ những ai có đổ mồ hôi, xót con mắt để tìm miếng cơm ăn áo mặc mới thấm thía được cái tình yêu thiêng liêng ấy. Hơn nữa, làm sao mẹ kéo con lại được với dân tộc khi bên ngoài gia đình, xung quanh con là cả một lớp người không đồi trụy thì cũng xa hoa hay ít ra là cũng bắt chước những thói văn minh lai căng hư đốn. Con nói mẹ khó và xưa khi mẹ không muốn mang bas, mặc jupe, đi dự dạ vũ hay ôm cái ra - dô nghe nhạc rên rỉ suốt ngày. Có khi con khóc vì hờn mẹ không cho con theo bạn bè đi Cấp tắm biển. Tuy vậy con vẫn là đứa con ngoan và yêu mẹ khôn cùng.

Con biết không, mẹ không bao giờ để con thiếu thốn thứ gì có thể làm con mặc cảm với bạn bè. Chiếc vélosolex ba con mua cho con năm đệ nhị, mẹ đã phải đem bán hai lượng vàng dành dụm của mẹ để bù thêm. Nhà mình càng ngày càng nghèo đi vì vật giá leo thang, nhưng bữa cơm nào ba má cũng kiếm cớ ăn ít để con được ăn cá thịt cho đủ sức học thi. Mãi rồi con cũng hiểu và con cũng hay nhường cho các em con.

Ba con vẫn làm thầy giáo, cộng tất cả phụ cấp gia đình và chức vụ, lương cũng chỉ đủ trang trải nửa tháng ăn mặc nên phải nhận thêm công việc kế toán về làm buổi tối.  Mẹ thì đôn đáo với mấy đầu hụi hốt trước, bù qua đắp lại.

Trong cảnh túng thiếu con đã lặng lẽ hy sinh theo cách riêng của con và đó là điều duy nhất an ủi mẹ. Con không còn đòi mẹ sắm áo quần, con bớt đi coi hát mà ở nhà chú trọng dạy dỗ các em hơn và bắt đầu tìm đọc sách vở theo dõi chuyện tranh đấu của sinh viên, của người dân thành phố.

Những buổi cơm gia đình rồi thì cũng chẳng còn ai phải nhường cá thịt cho ai vì mẹ không làm sao mua nổi những thứ đó. Mẹ muốn làm một việc gì để giúp ba con nhưng làm gì bây giờ? Cho nên ba con càng lúc càng còng lưng xoay sở. Nhà mình nhờ vậy không đến nỗi chết đói nhưng cặp mắt ba con đã thâm quần và mấy em con ốm nhom, trông không khác gì những đứa con của người bạn gái mẹ ở nhà quê, năm con ba tuổi mẹ ẵm về.

Ý thức nảy sanh từ chỗ cùng khổ hay ít ra là cũng từ chỗ cảm thông sâu sắc với những hình tượng vô vọng trong xã hội. Con bắt đầu biết nói những lời mẹ muốn nghe và đôi khi còn hơn thế nữa. Ngày còn con gái, đời mẹ cực khổ nhọc nhằn, nhưng mẹ chỉ biết cắn răng chịu đựng. Con có học, có hiểu biết nên con nhạy bén hơn mẹ, con biết rõ ai làm ra cảnh khổ và con dám nói lên điều con suy nghĩ.

Hôm ba con sưng phổi nằm nhà thương một tuần, không đủ tiền trả, con đem đi cầm chiếc xe của con nơi tiệm cầm đồ quen thân của gia đình. Mẹ ứa nước mắt khi con kể lại rằng bác Sáu chủ tiệm đã chưng hửng, không tin con nói thật. Từ thuở nào, những lúc mẹ đi chợ ghé thăm bác, mẹ chỉ thấy toàn những người lao động hay dân cờ bạc ra vào, khi thì cầm một sợi dây chuyền vàng vài chỉ, một cái đồng hồ tay, thậm chí một bộ đồ mỹ - a vuốt thẳng. Bây giờ đã đến phiên con gái của mẹ rồi sao? Mẹ nghĩ nếu là hai ba năm về trước, con đã không bao giờ dám mang đồ đi cầm thế vì lúc đó trong đầu óc con còn có có sự khinh khi những cái gì mà con cho là xấu và nghèo hèn. Vậy mà con đã làm được, con đã hòa mình với những người bị xã hội áp bức, lừa lọc một cách bình tĩnh, trắng trong và không hề mặc cảm.

Năm qua con học đệ nhứt, một việc xảy ra trong đời con làm mẹ lo ngại.  Không, mẹ hoàn toàn tin tưởng ở con, mẹ bao giờ cũng chắc rằng con biết rõ cái trách nhiệm của một người chị cả trong gia đình nên sẽ không bao giờ hư hỏng. Mẹ lo ngại là vì một lý do khác.

Mẹ chắc con còn nhớ rõ chuyện đứa con trai ông bác sĩ Mạnh đậu kỹ sư gì đó ở Mỹ mới về. Ông bà Mạnh muốn làm suôi với ba má và nghe đâu cậu con trai cũng đã viết thơ cho con để ướm thử lời. Một lúc nào đó ba má rất vui mừng vì nghĩ rằng biết đâu gã được con cho nhà đó cũng nhờ vả được ít nhiều, qua cơn túng quẩn. Mẹ cứ thôi thúc con nhận lời với lý lẽ "coi nó cũng hiền, biết lo học, đứng đắn và có nghề nghiệp vững chắc", còn con, con chỉ cười lảng sang chuyện khác. Nhưng mẹ biết con suy nghĩ nhiều lắm, con thức khuya hơn và thường hay thừ người nhìn mình trong gương. Đôi khi con săn sóc các em con một cách âu yếm khác thường, như là săn sóc các em con lần cuối. Mẹ cũng hiểu bằng kinh nghiệm của đời mẹ là con sẽ rất đau lòng khi phải rời xa căn nhà nơi con đã từ bỏ nếp sống đài các, chấp nhận sự cực khổ và quên mình để lớn lên cho nên mẹ không nỡ ép.

Đứa con trai càng chờ đợi, càng say mê đeo đuổi. Trước thì cả tuần mới đến thăm, sau thì hàng ngày và có khi một ngày đôi ba lần. Mẹ cũng khó chịu như con vì câu chuyện của cậu ta chỉ quanh đi quẩn lại ở chỗ những cảnh vĩ đại huy hoàng của nước Mỹ; những hãng sở mời mọc đi làm chức lớn lương cao, những hiệu xe hơi sang trọng và ngoài ra không có gì khác cả. Làm con trai, nói những chuyện học hành, làm ăn như vậy cũng là chuyện thường tình. Nhưng nếu chỉ nói và nghĩ được tới bao nhiêu đó giữa một xã hội nghèo đói, bất công thì quả là tầm thường.  Mẹ lo con chê và quả thật con bực bội ra mặt.

Một lần lái xe tới nhà mình chơi, cậu ta bị kẹt đường hàng giờ vì một cuộc biểu tình của sinh viên học sinh và thương phế binh. Vào đến nhà, mồ hôi nhễ nhại và chưa nén được cơn giận cậu ta thốt:

- Mấy thằng sinh viên không lo học, cứ nay xuống đường mai bãi khóa, làm kẹt đường kẹt xe trễ nãi cả công chuyện. Cháu mà làm thủ tướng cháu sai lính bắt nhốt hết.

Mẹ sửng sốt, liếc nhìn con. Con cố giấu sự tức giận đang lộ ra trên mét mặt và đôi môi run run:

- Anh đừng nói vậy. Phải có một lý do sâu sắc và chánh đáng nào đó anh chị em sinh viên mới lên tiếng đòi hỏi. Rồi thay vì giải quyết thỏa đáng, chính quyền lại cho cảnh sát dã chiến đánh đập, công an tra tấn, mật vụ chụp mũ, hăm dọa nên mới có chuyện bãi khóa, xuống đường. Đem cái thân gầy yếu chống đỡ với dùi cui và lựu đạn cay tôi nghĩ chắc chẳng sung sướng gì mà ham làm.

Thấy con bực bội, cậu ta xuống nước, quay qua nói với mẹ:

- Như cháu thấy, chính phủ có làm gì bậy đâu mà chống? Nói thiệt với bác chớ ở Mỹ sống cũng không bằng ở đây. Bên này mua cái gì cũng rẻ. Một tháng bên đó cháu phải xài ít nhất là hai trăm đô, bên này chừng năm chục là sướng chán rồi. Nếu là người khôn cứ lo học, đỗ đạt rồi ai dám ăn hiếp mình, ngược lại thì có. Như cháu có tranh đấu gì đâu mà vẫn khỏe ru. Họ còn nhỏ biết gì, chắc bị Việt cộng giựt dây!

Hắn còn định nói nữa nhưng đôi má con đã đỏ bừng. Cái khuyết điểm của tuổi trẻ, nếu đó là một khuyết điểm là không nén được sự khinh rẻ của mình trước một người có ăn học mà đầu óc hẹp hòi, nông cạn:

- Tôi xin lỗi ngắt lời anh nhưng những điều anh nói chứng tỏ anh không hiểu gì cả về những gì đang xảy ra xung quanh anh từ bấy lâu nay. Đối với anh chắc xã hội này sung túc đẹp đẽ lắm bởi anh muốn ăn xài món gì có món nấy. Phải, với 50 đô la của anh thì người ta sống sung sướng lắm. Nhưng nhà tôi nghèo, ba tôi chỉ lãnh đâu tương đương một phần ba số đó cho một gia đình sáu người, chắc vì vậy chúng ta khác nhau. Tôi thông cảm với anh ở chỗ đó nhưng không có gì cấm cản tôi chán mứa những người mệnh danh đi học bên Tây, bên Mỹ về mà có óc rỗng tuếch, nghĩa là không hiểu, không thấy gì hết ngoài cái chỉ số lương cao ngất và một cuộc sống trưởng giả do bằng cấp và quyền thế mang tới. Tôi nói với anh điều này với tất cả sự sáng suốt của tâm hồn tôi, sự thành thật của tấm lòng tôi và bầu máu nóng của tuổi trẻ trong con tim tôi.  Ai giựt dây được chúng tôi ngoài lẽ phải?

Từ khi con bắt đầu nói, mẹ đã hiểu là chuyện hôn nhân đã sụp đổ cả rồi nhưng mẹ không tiếc. Thà mẹ chết đói chớ mẹ không muốn thấy con phải làm vợ của một người con không thương yêu, kính phục.

Nhưng mẹ không ngờ là ông bà Mạnh lại sanh ra thù oán. Ba con tự dưng bị kêu lên công an thẩm vấn. May mà gặp đứa học trò cũ nên không sao. Nhưng từ đó, ngày mai của nhà mình thật là bấp bênh. Mẹ chưa đầy bốn mươi mà tóc đã bắt đầu bạc rồi. Con thì hối hận đã làm ba má phải lo rầu. Mẹ thấy con đăm chiêu suy nghĩ hoài, mẹ càng thương con đứt ruột. Mẹ không muốn ở lứa tuổi mười tám học thi mà con gái của mẹ phải bận lo chuyện sinh kế gia đình nên sau khi bàn bạc với ba con, mẹ đi lãnh đồ về thêu may, kiếm thêm chút đỉnh sống qua ngày, chờ đợi.

Bây giờ thì con đã rời xa mẹ, giải pháp ổn thỏa nhứt cho con và gia đình. Con phải đi vì con còn ở đây ba má còn bị thù ghét. Tiền con ráng tiện tặn xài để dành trả cho con bác Sáu. Mùa hè tìm việc làm thêm như mẹ đã dặn dò.

Và những khi nào buồn nhớ nhà, con hãy cố mường tượng thêm trong tâm hồn con miền quê khô héo của mẹ, nơi mẹ vẫn xách nước tưới rau ngày còn nhỏ, nơi không biết bao nhiêu người thân thương của mẹ đã ngã xuống cho quê hương mình đứng dậy, để mà mơ, mà ước một ngày hòa bình, mẹ con mình ngồi trên một chiếc đò, xuôi theo dòng nước, qua những miền quê ruộng đồng xanh tươi, có những cây bằng lăng đang mùa hoa nở, rải những cánh màu hồng lên dòng sông, như những lá cờ nhỏ mừng ngày hội lớn".

 

LÊ HỒNG SƠN

(Về Nguồn, nước Bỉ,1972)

➖ ➖ ➖

 

Hương cuội - Nguyễn Tuân

2020-01-18

 

Hương cuội

Nguyễn Tuân

Đứa cháu đích tôn và lũ cháu ngoại đang loay hoay ngoài sân với những đồ đồng ngũ sự lổng chổng trên đám trấu và tro đẫm nước.

Ông chúng, cụ Kép làng Mọc, cũng đang loay hoay với mấy chục chậu lan xếp thành hàng dưới giàn thiên lý.

Trái với thời tiết, buổi chiều cuối năm gió nồm thổi nhiều.

Cơn gió nồm thổi nhẹ, như muốn nhạo cái ông già kia mặc cả một tấm áo trấn thủ bằng lông cừu trắng. Trời nồm nực, bức đến tắm nước lã được, ông cụ Kép mặc áo lông cừu xứ Bắc! Không, đấy chỉ là một thói quen của cụ Kép. Mỗi khi cụ ra thăm vườn cảnh, trong một năm, trừ những ngày hạ ra không kể còn thì lúc nào cũng khoác tấm áo cừu. Mùa xuân, mùa thu, khí hậu ấm, áo mở khuy. Sang đến đông tuyết, cụ cài hết một hàng khuy nơi áo, thế là vừa. Trong cái vườn cây nhỏ, trong đám cỏ cây xanh rờn, những buổi sớm tinh mơ và những buổi chiều tàn nắng, người ta thường thấy một ông già lông mày bạc, tóc bạc, râu bạc, mặc áo lông trắng, lom khom tỉa những lá úa trong đám lá xanh. Cụ Kép nguyện đem cái quãng đời xế chiều của một nhà nho để phụng sự lũ hoa thơm cỏ quý.

Buổi chiều ba mươi Tết năm nay, cả một cái gia đình cũ kỹ nhà cụ Kép đang tới tấp dọn dẹp để ăn Tết.

Mợ ấm cả, mợ ấm hai ngồi lau lá dong chăm chỉ. Thỉnh thoảng họ ngừng tay để hỏi nhau xem còn thiếu những thực phẩm gì trong cái mâm cơm cúng chiều nay. Lũ con đàn bi bô ngoài sân. Chúng đang đánh bóng ở ngoài sân những lư, đỉnh, cây đèn nến bằng đồng mắt cua và bằng thiếc sông Ngâu. Chốc chốc, lũ trẻ lại mỉm cười, nghển những đầu thưa thớt ít sợi tóc tơ, nhìn vào phía trong nhà cầu, hỏi mẹ chúng:

- Bao giờ cậu mới về, hả mợ?

Không biết nên trả lời con trẻ thế nào cho tiện, mợ ấm cả đưa mắt cho mợ ấm hai.

Ông ấm cả và ông ấm hai, đi làm việc ở tận xa chưa thấy về ăn Tết. Cứ lời những người trong làng có người đi làm việc nhà nước thì được nghỉ những từ chiều hai mươi chín kia mà. Muốn được khuây nỗi mong, hai chị em dâu, người đã đứng tuổi, càng thái đồ nấu cỗ cho thực nhanh. Gớm, những miếng trứng tráng để bày mặt cỗ bát, thái hình miếng trám, sao mà đẹp thế. Đứng bên cạnh mẹ, đứa nhỏ nhất trong đàn con đã thủ thỉ van nài mợ ấm hai:

- Mợ cho con cái miếng mợ cắt hỏng kia nhá!

Người mẹ không nghỉ tay làm việc trên tấm thớt. Lừ mắt nhìn con. Thằng bé vội chạy ra ngoài, sán đến cạnh cụ Kép:

- Ông đang làm gì thế hở ông?

-  Ấy chết, cháu đừng mó vào hoa của ông. Ông đang thăm xem đúng hôm nào thì hoa của ông nở đủ.

- Ông cho cháu một cái... Cháu xin ông cái lá gẫy kia nhá!

- Cháu không nghịch được những thứ này. Thôi, đi lên trên nhà với ông. Mợ cháu mà trông thấy cháu ra nghịch cây của ông, thì cháu lại phải đòn đấy.

Nhớ đến trận đòn phất trần hôm nọ, vì trót nghịch gẫy mất mấy giò lan của ông nội, thằng bé mặt phụng phịu và hai tay đánh đai vào mình ông già, kéo trĩu cả tấm áo lông cừu. Nó làm nũng ông và quấn quít lấy ông, mong ông sẽ che chở cho, nếu mẹ nó nom thấy nó ra nghịch chậu cây cấm.

Cụ Kép cười khà khà. Rồi cụ lại vạch từng gốc rò lan, xem xét tỉ mỉ đến màng hoa, đến rò lan và thân lá. Hết chậu này đến chậu khác.

Tưởng chừng như cháu mình cũng là một người biết đến chuyện chơi cây, hiểu đến thời tiết trong một năm, có đủ những kinh nghiệm, thói tục và thông minh của người lớn, ông già đã nói với cháu bé:

- Tự nhiên, cuối năm lại nổi gió nồm. Cháu có thấy bực mình không? Ông tiếc cho mấy chục chậu lan của ông quá. Nở hết thôi!

Đứa cháu không hiểu đến ý nghĩa câu than phiền của ông già, ngửng bộ mặt ngây thơ lên, hỏi hai ba lần:

- Hoa sắp nở, sao lại tiếc hở ông?

Cụ Kép nhìn lại cái người bé tí hon đứng với mình trong vườn lan, thân cao không vượt khỏi cái lá lan uốn cầu vồng, cụ Kép đãi đứa cháu ngây thơ một nụ cười rất độ lượng, mắt nhấp nháy kính tuổi:

- Nếu không có nồm, thì hoa trong vườn ông còn lâu mới nỏ. Hoa sẽ nở nhằm vào ngày rằm tháng giêng. Đúng vào ngày Tết Nguyên Tiêu. Ông cháu chúng ta sẽ có hoa mà thưởng xuân, cháu đã hiểu chưa? Bây giờ cháu chạy vào gọi bõ già ra đây cho ông bảo.

- Bõ đi ra bờ ao rửa đá cuội từ ban trưa kia ông ạ.

Phải, phía cầu ao trong vườn cụ Kép, một người lão bộc, đang lom khom dúng rổ đá xuống nước ao và sàng sẩy rổ đá như kiểu người ta sàng mẹt gạo. Tiếng đá bị tung lên dập vào nhau kêu sào sạo, khiến lũ cò trắng nghỉ chân trên lũy tre vội bay mất. Bõ già nghỉ tay, nhìn đàn cò sợ hãi bay cao, với nét cười của một người chịu vui sống trong sự an phận.

Bõ ở với cụ Kép đã lâu lắm. Cái hồi cụ Kép còn là một thầy khóa sinh hai mươi tuổi, bõ già đã nếm cơm ở của nhà này rồi. Chính bõ vác lều chõng cho cụ đi thi tú tài. Những việc lớn nhỏ trong nhà, bõ đều nhớ hết. Bõ nhớ cả đến ngày giỗ giúi trong họ. Không có bõ nhắc nhỏm có lẽ nhiều lần mợ ấm cả đã bỏ mất ngày giỗ. Bõ già hình như chỉ trải cuộc sống của mình để hằng năm, nhắc nhỏm đến những ngày giỗ trọng và giỗ giúi của gia đình người khác.

- Thưa mợ, đến mười sáu tháng tư này lại là chính kỵ cụ ngoại... Thưa mợ...

Mợ ấm cả, muốn tỏ sự cảm ơn, kín đáo đãi bõ già một miếng trầu kèm miếng cau tươi mềm. Trong cái gia đình yên lặng này, bõ già được thiện cảm của mọi người, không phải vì ỏn thót mà chính vì lòng thẳng thắn. Lắm lúc trông tội nghiệp lạ. Bõ tính toán, xếp đặt việc nhà chủ y như một người có quyền lợi dính dấp vào đấy. Cái hoài bão to lớn của bõ, là lúc trăm tuổi nằm xuống sao được một cái "áo" gỗ vàng tâm thật dày.

Ở đây, không ai nỡ nói nặng bõ. Và, đến những việc nặng, mọi người đều tránh cho bõ già. Công việc thường trong một ngày, có nhiều hôm chỉ thu vào việc chuyên trà tàu và thay bã điếu cho cụ Kép. Thậm chí trong những ngày cuối năm bận rộn như hôm nay, mà bõ già cũng không phải mó tay vào việc gì cả. Làm lợn gói giò chả, vo gạo, đồ đậu xanh làm bánh chưng, làm dầu đèn, lau bàn thờ, nhất nhất không việc gì phải qua tay bõ. Mãi đến trưa hôm ba mươi Tết, cụ Kép mới bảo bõ già đi rửa mấy trăm hòn đá cuội trắng. Nghe thấy bõ già nhận lấy cái việc rất ngộ nghĩnh đó, cả nhà đều cười. Thứ nhất là lũ trẻ con. Cụ Kép vẫn nghiêm trang dặn người bõ già:

- Bõ đem đá ra bờ ao rửa cho sạch. Lấy bẹ dừa mà kỳ cho nhẵn, cho trắng tinh ra. Xong rồi, lựa những viên đá tròn bỏ vào một cái rổ. Những viên đá xù xì, không tròn trĩnh, để một rổ khác.

Bõ già tỏ ý hiểu:

- Thưa cụ, con biết rồi. Cụ lại sắp cho dọn một bữa rượu "Thạch lan hương". Nhưng sao năm nay, lại soạn đá sớm quá? Thưa cụ, con nhớ mọi năm cứ hạ cây nêu xong rồi mới đem cuội ra ngâm kia mà...

- Thế bõ không thấy giời đổi gió nồm đấy à? Thế bõ không biết năm nay hoa nở sớm hơn mọi năm sao? Tôi đã cho ngâm thóc để lấy mầm nấu kẹo mạch nha từ mấy hôm nay rồi.

Bõ già gật gật...

Cụ Kép là người thích uống rượu ngâm thơ và chơi hoa lan. Cụ đã tới cái tuổi được hoàn toàn nhàn rỗi để dưỡng lấy tính tình. Vì bây giờ trong nhà cụ cũng đã thừa bát ăn. Xưa kia, cụ cũng muốn có một vườn cảnh để sớm chiều ra đấy tự tình. Nhưng nghĩ rằng mình chỉ là một anh nhà nho sống vào giữa buổi Tây Tàu nhố nhăng làm lạc mất cả quan niệm cũ, làm tiêu hao mất bao nhiêu giá trị tinh thần; nhưng nghĩ mình chỉ là một kẻ chọn nhầm thế kỷ với hai bàn tay không có lợi khí mới, thì riêng lo cho thân thế, lo cho sự mất còn của mình cũng chưa xong, nói chi đến chuyện chơi hoa. Cụ Kép thường nói với lớp bạn cũ rằng có một vườn hoa là một việc dễ dàng, nhưng đủ thời giờ mà săn sóc đến hoa mới là việc khó. Cụ muốn nói rằng người chơi hoa nhiều khi phải lấy cái chí thành chí tình ra mà đối đãi với giống hoa cỏ không bao giờ biết lên tiếng. Như thế mới phải đạo, cái đạo của người tài tử. Chứ còn cứ gây được lên một khoảnh vườn, khuân hoa cỏ các nơi về mà trồng, phó mặc chúng ở giữa trời, đày chúng ra mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn lá cũng không hay thì chơi hoa làm gì cho thêm tội.

Đến hồi gần đây, biết đã đủ tư cách chơi cây cảnh, cụ Kép mới gây lấy một vườn lan nho nhỏ. Giống lan gì cũng có một chậu. Tiểu kiều, Đại kiều, Nhất điểm, Loạn điểm, Yên tử v.v... Chỉ trừ có giống lan Bạch ngọc là không thấy trồng ở vườn. Không phải vì lan Bạch ngọc đắt giá mỗi giò mười đồng bạc, mà cụ Kép không trồng giống hoa này. Trong một buổi uống trà đêm, cụ Kép nói với một người bạn đến hỏi cụ về cách thức trồng cây vườn hoa:

- Tôi tự biết không chăm được lan Bạch ngọc. Công phu lắm, ông ạ. Gió mạnh là gẫy, nắng già một chút là héo, mưa nặng hột là nẫu cánh. Bạch ngọc thì đẹp lắm. Nhưng những giống nhẹ nhàng ấy thì yểu lắm. Chăm như chăm con mọn ấy. Chiều chuộng quá như con cầu tự. Lầm lỡ một chút là chúng đi ngay. Những vật quý ấy không ở lâu bền với người ta. Lan Bạch ngọc hay ưa hơi đàn bà. Trồng nó ở vườn các tiểu thư thì phải hơn.

Thiếu hẳn loài Bạch ngọc, cụ Kép đã cho trồng nhiều giống Mặc lan, Đông lan, Trần mộng. Giống này khỏe, đen hoa và rò đẫy, hoa có khi đậu được đến nửa tháng và trong mươi ngày, nếu chủ vườn có quên bón tưới, cũng không lụi.

Chiều hôm nay, hoa Mặc lan chớm nở.

Chiều mai, mùng một Tết, hoa Mặc lan mãn khai đầy vườn.

Đêm giao thừa, bên cạnh nồi bánh chưng sôi sình sịch, bõ già đang chăm chú canh nồi kẹo mạch nha. Cụ Kép dặn bõ già phải cẩn thận xem lửa kẻo lơ đễnh một chút là khê mất nồi kẹo.

Hai ông ấm, con trai cụ Kép, người lớn tuổi đứng đắn như thế, mà lại ngồi gần đấy, phất giấy vào những nan lồng. Thực là hai đứa trẻ con đang ngồi nghịch với lồng bàn giấy. Họ trịnh trọng ngồi dán hồ, vuốt giấy. Ông cụ Kép đứng kèm bên, mỗi lúc lại nhắc:

- Này Cả, thầy tưởng miệng lồng bàn, con nên đan to hơn miệng chậu. Con chạy ra, lấy cái que đo lại lợi chậu xem. Nếu rộng thì hỏng hết. Đo lợi chậu Mặc lan thôi.

Hai ông ấm, ngồi phất được đến mười cái lồng bàn giấy. Họ rất vui sướng vì họ tin đã làm toại được sở thích của cha già. Cụ Kép co ro chạy từ nồi mạch nha, qua đám lồng bàn giấy, đến cái rổ đá cuội đã ráo nước thì cụ ngồi xổm xuống, ngồi lựa lấy những viên đá thật trắng, thật tròn, để ra một mẹt riêng. Ông ấm cả, ông ấm hai lễ mễ bưng những chậu Mặc lan vào trong nhà. Cả ba ông con đều nhặt những hòn cuội xấu nhất, méo mó, xù xì trải xuống mặt đất những chậu lan gần nở. Mỗi lần có một người đụng mạnh vào rò lan đen, cụ Kép lại xuýt xoa như có người châm kim vào da thịt mình.

Nồi kẹo đã nấu xong nhưng phải đợi đến gần cuối canh hai kẹo mới nguội.

Bây giờ thêm được bõ già đỡ một tay nữa, cả ba ông con đều lấy những hòn cuội để riêng ban nãy ra mẹt, đem dúng đá cuội vào nồi kẹo, quấn kẹo bọc kín lấy đá, được viên nào liền đem đặt luôn vào lồng chậu hoa. Những viên đá bọc kẹo được đặt nhẹ nhàng lên trên lượt đá lót lên nền đất chậu hoa.

Úp xong lồng bàn giấy lên mười chậu Mặc lan thì vừa cúng giao thừa.

Ba ông con, khăn lượt áo thâm lạy trước bàn thờ đặt ngoài trời. Năm nay, trời giao thừa lạnh.

Cả một buổi sớm, cụ Kép phải bận ở đình làng. Trước khi ra đình cụ đã dặn bõ già ở nhà phải sửa soạn cho đủ để đến quá trưa, cụ và vài cụ nữa đi việc đình làng về sẽ cùng uống rượu thưởng hoa.

Bõ già đã bày ra giữa sân bốn cái đôn sứ Bát Tràng mầu xanh quan lục. Trước mặt mỗi đôn, bõ già đặt một án thư nhỏ, trên đó ngất nghểu hai chậu lan còn lù lù chiếc lồng bàn úp, và một hũ rượu da lươn lớn có nút lá chuối khô. Bõ già xếp đặt trông thạo lắm. Trong mấy năm nay, đầu mùa xuân nào bõ già cũng phải ít ra là một lần, bày biện bàn tiệc rượu Thạch lan hương như thế. Bõ già hôm nay lẩm bẩm phàn nàn với ông ấm hai:

- Năm nay cụ nhà uống rượu sớm quá và lại uống ban ngày. Mọi năm, cứ đúng rằm tháng giêng mới uống. Vả lại uống vào chiều tối. Đốt đèn lồng, treo ở ngoài vườn, trông vào bữa rượu hoa, đẹp lắm cậu ạ.

Ông ấm hai vui chuyện, hỏi bõ già:

- Này bõ già, tôi tưởng uống rượu nhấm với đá cuội tẩm kẹo mạch nha thì có thú vị gì. Chỉ thêm xót ruột.

- Chết, cậu đừng nói thế, cụ nghe thấy cụ mắng chết. Cậu không nên nói tới chữ xót ruột. Chính cụ nhà có giảng cho tôi nghe rằng những cụ sành uống rượu, trước khi vào bàn rượu không ăn uống gì cả. Các cụ thường uống vào lúc thanh tâm. Và trong lúc vui chén, tịnh không dùng những đồ nhắm mặn như thịt cá đâu. Mấy vò rượu này, là rượu tăm đấy. Cụ nhà ta quý nó hơn vàng. Khi rót rỏ ra ngoài một vài giọt, lúc khách về, cụ mắng đến phát thẹn lên. Cậu đậy nút lại không có rượu bay!

Phía ngoài cổng, có tiếng chó sủa vang.

Bõ già nhìn ra thấy bốn cụ tiến vào đã quá nửa lòng ngõ duối. Cụ nào cũng cầm một cây quạt thước, chống một chiếc gậy tre càng cua hay trúc đùi gà. Uống xong tuần nước, cụ Kép mời ba cụ ra sân uống rượu. Bõ già vòng tay vái các cụ và đợi các cụ yên vị rồi thì khom khom mở từng chiếc lồng bàn giấy một.

Một mùi hương lan bị bỏ tù trong bầu không khí lồng bàn giấy phất từ đêm qua, đến bây giờ vội tản bay khắp vườn cây. Bốn cụ và bõ già đánh hơi mũi: những cặp mắt kém cỏi đăm đăm nhìn kỹ vào khoảng không trong vắt như có ý theo dõi luồng hương thơm đang thấm nhập dần vào các lớp khí trời. Cơn gió nhẹ pha loãng hương thơm đặc vào không gian.

- Dạ, xin rước các cụ.

Dứt tiếng cụ Kép, tất cả bốn cụ đề úp lòng bàn tay vào nhau thi lễ và giơ tay chỉ thẳng vào giữa mời nhau ai cao tuổi xin nhắp chén trước đi. Tiệc rượu bắt đầu. Bõ già kính cẩn chắp tay đứng sau lưng chủ, có vẻ cũng thèm say lắm.

- Trời lạnh thêm chút nữa, uống Thạch lan hương mới đúng phép, chủ nhân ạ!

Đáp lời cụ Cử Lủ, cụ Kép vuốt râu cười nói:

- Chính thế. Nhưng đệ sợ chờ được lạnh đến, thì hoa vườn nhà tàn mất. Trông kẹo mạch nha không đông, còn dính vào lớp đá lót, đệ cũng biết là không được khéo lắm. Trời nồm biết làm thế nào.

- Này cụ Kép, kẹo đá thơm ngon đấy. Chỉ hiềm có mùi ung ủng pha vào hương lan. Chắc kẹo nấu bén nồi, khê và thêm không được đông nên mới có tạp vị nhiễm vào.

Sau mấy câu phê bình về tiệc rượu, tỏ ra mình là người biết thưởng thức những vị thanh lương đạm bạc, bốn cụ đều xoay câu chuyện sang phía thơ văn.

Cụ Tú người cùng làng với cụ Kép mở đầu câu chuyện làm thơ.

- Sớm nay, đệ đã khai bút rồi. Đệ nghĩ được một đôi câu đối. Để các cụ chữa cho mấy chữ. Chiều nay sẽ viết luôn vào giấy hồng điều để xin phép dán thêm vào cổng nhà.

Ba cụ cùng cạn chén một lúc, cùng nói một lúc:

- Cụ Tú hãy cạn luôn ba chén rồi hãy đọc đôi câu đối mới. Câu đối của cụ còn ai mà hạch nổi chữ nào. Cụ nói gì mà khiêm tốn vậy... Chúng tôi xin nghe.

Chờ cụ Tú dặng hắng lấy giọng, mỗi cụ đều bỏ vào mồm những viên kẹo mạch nha đá cuội ướp hương lan. Những nhân đá đánh vào răng kêu lách cách. Mỗi ông già đọc một đôi câu đối.

Rồi chén rượu ngừng là một lời thơ ngâm trong trẻo. Cứ thế cho tàn hết buổi chiều.

Mấy cụ đều khen lẫn nhau là thơ hay. Trong cái êm ấm của buổi chiều xuân sớm, tiếng ngâm thơ quyến rũ cả đến tâm hồn một người lão bộc. Bõ già, chiều mồng một Tết tự nhiên mặt sáng tỏ hẳn lên. Cái đẹp của tiệc rượu ngâm thơ lây cả sang người bõ.

Vò rượu vợi với chiều xuân sớm quên đi.

Những vò rượu vợi dần. Trong lòng đĩa sứ đựng nhân đá, hòn cuội cao dần lên, bõ già đưa thêm mãi những đĩa sứ vào bàn rượu.

Từ phía đầu làng, dội về mấy tiếng pháo lẻ loi. Lũ cháu nhỏ, nấp sau cột nhà, muốn chạy ra xin bõ già phát cho chúng những hòn cuội đã nhắm rượu xong rồi kia.

 

➖ ➖ ➖

 

Bức thư tình không gửi - Doris Lessing

2020-01-11 

Bức thư tình không gửi

Doris Lessing

Phải, em nhìn thấy ánh mắt của vợ anh chĩa vào em khi nghe em nói "tôi không cần chồng vì tôi có quá nhiều rồi".

Cô ấy không đưa mắt nhìn anh chắc vì sau đó lúc về nhà, cô ấy sẽ bảo "chị ấy nói hay quá" còn anh thì nói "đừng quên cô ấy là nghệ sĩ". Anh nói đúng câu mà chắc em cũng sẽ nói trong trường hợp đó khi cô ấy lắng nghe. Em mong thế vì em biết kiểu người như anh.

Em sẽ không tha thứ cho anh nếu cô ấy không nghe anh nói dù điều đó chẳng có nghĩa lý gì. Giống như em sống cô đơn, không kén cá chọn canh thì anh phải có vợ hiền giống tính anh. Những người chồng em, những người đàn ông từng đốt cháy lòng em (vợ anh sẽ cười khi thấy em nói vậy) đều đáng giá như anh. Em tự hạ mình khi thấy vẻ mặt xúc phạm của vợ anh. Liệu cô ấy có biết em đang đóng kịch không nhỉ? Không, em không thể tha thứ cho anh dù chỉ vì vợ anh.

Nếu em bảo "tôi không cần chồng, tôi có quá nhiều người yêu" thì chắc mọi người ngồi ở bàn ăn sẽ phá lên cười theo kiểu người ta lại phát hiện thêm một điều tầm thường nữa ở em, một ngôi sao đang tàn, nhan sắc cằn cỗi... "Tôi có quá nhiều người tình, họ vừa can đảm vừa tởm lợm". Câu nói nhẹ nhàng cho bất cứ "nữ diễn viên còn đẹp nhưng đã tàn" nào đó nhưng lại không hợp với em vì em đâu có vô danh mà là Victoria Carrington, người hiểu rõ quá khứ và tương lai của mình. Em biết cảm giác tha thứ là gì (không phải cho em vì chẳng có gì quan trọng cả). Anh có hình dung nếu em bảo "tôi là nghệ sĩ lưỡng tính, trong tôi có nhân vật nam đóng vai đối nghịch với nhân vật nữ, hồn tôi biến thành nam từ cội nguồn sáng tạo". Ồ, em đâu ngốc đến nỗi không biết dùng các loại phương ngữ trong thời đại chúng ta. Cứ hình dung nếu em thốt ra những lời như vậy đêm qua. Mọi người, trừ anh, sẽ khó chịu và tru tréo lên rằng là diễn viên mà còn tỏ vẻ thông minh. Có lẽ thật lòng họ không tin rằng một diễn viên thì phải ngu ngốc nhưng họ cố ý nói ngược lại cho có vẻ khác biệt. Nhưng họ đã lặng thinh khi em nói không cần chồng vì đã có nhiều rồi, thái độ đó còn hơn cả sự xúc động thái quá, giống một lời than trách mà họ buộc phải thừa nhận.

Anh có bao giờ nghĩ từ "xúc động" chỉ dành riêng cho diễn viên? Có một buổi chiều em đến xem Irma Painter vào vai một vở kịch mới. Khi vở diễn kết thúc, em đến chúc mừng (để chị ấy biết em có đến xem kịch mà không cảm thấy bị xúc phạm. Vả lại, em ngại phải quay lại lần nữa). Ngồi trong phòng thay đồ, em ngắm chị ấy trong lúc chị ấy đang lau son phấn trên mặt. Bọn em sàn sàn tuổi nhau, cùng vào nghề một năm, em thấy khuôn mặt mình trong khuôn mặt chị ấy làm em hiểu ra rằng mọi diễn viên thực thụ đều có khuôn mặt đúc khuôn nhau. Không phải lớp mặt nạ mà là khuôn mặt chính đã tàn phai do lúc nào cũng phải chuẩn bị đeo một khuôn mặt khác, giống những thứ được treo trên tường chờ được dỡ xuống đem ra dùng. Khuôn mặt thật đó sau khi được lau chùi kỹ lưỡng có cái nhìn trống rỗng, giống một chiếc bàn hay mặt sàn nhà gỗ, tầm thường, kém cỏi che giấu nhân cách và cá tính của bọn em qua thời gian.

Đột nhiên, em ngắm nhìn khuôn mặt đó (chúng em được coi là đối thủ vì đều là những diễn viên tầm cỡ) với lòng biết ơn vì em biết cái nhìn trống rỗng đó đang dò xét bọn em dưới một bức màn bao phủ bằng son phấn, luôn bị lợi dụng cho những linh hồn khác, dù chúng em luôn vào vai hàng nghìn phụ nữ xinh đẹp, đoan trang, tử tế.

Tại bữa tiệc đó, ai cũng ăn mặc chải chuốt còn em lại cố hóa trang sao cho có khuôn mặt lãnh cảm, không phô trương chỉ để dành cho riêng em. Thay bằng khuôn mặt sắc nét, dịu dàng và nồng cháy khiến đàn ông khao khát tuy họ không để ý xem có phải mặt em không là khuôn mặt trống rỗng, tàn tạ do làm việc quá sức. Tối qua khi ngồi đối diện vợ chồng anh, cô ấy thật dễ thương và tốt bụng, khuôn mặt xinh đẹp không trang điểm luôn thể hiện rằng cô ấy chỉ nghĩ đến anh thôi, em hiểu ngay trông em ra sao. Khuôn mặt trắng bệch như chảy tan ra trước vẻ đẹp đó, nụ cười méo xệch cố làm ra vẻ ngọt ngào nhức nhối, cố che giấu những giọt lệ chỉ trực trào ra cho đến tận bây giờ... Nhưng em biết, ai cũng vậy, dù người ta có biết chuyện hay không đều cho rằng khuôn mặt chân thực, nghiêm nghị, mệt mỏi kia đang sẵn sàng đóng kịch ngay cả trước sự đổ vỡ đó, khác với vai diễn của một diễn viên nổi tiếng đang bị xúc động khiến em đã thốt ra "tôi không cần lấy chồng vì tôi có quá nhiều rồi". Nhưng anh cũng hiểu là nếu cả buổi tối em không nói lời nào thì người ta cũng sẽ bảo "cô ấy xúc động vì cô ấy là diễn viên mà".

Điều em nói là thật đấy, em không có tình nhân, em đã có nhiều chồng kể từ khi...

Đó là lý do em viết bức thư này cho anh với lòng biết ơn vì anh đã bước vào đời em. Mà có lẽ cũng vì đêm nay em không chịu nổi cô đơn cho vai diễn cuộc đời mình.

Thời thiếu nữ, bất cứ người đàn ông nào em từng gặp hay chỉ nghe nói đến hoặc nhìn thấy hình trên báo, đều là người em yêu. Em coi anh ta là người yêu vì em có quyền đó mặc dù người đó chưa từng nghe nói đến tên em hoặc thấy em xấu xí. Hồi con gái em không hấp dẫn, ánh mắt ngơ ngác, da trắng nhợt, tóc đỏ, non nớt. Em chỉ đẹp khi hóa trang lên sàn diễn thôi... Người đó có thể thấy em chán ngắt nhưng em yêu anh ta. Em có nhiều người tình trong cõi mơ hơn thực tế. Chẳng có chàng trai nào trong đời đẹp như người trong mộng, dù người đó không có đôi môi, cánh tay nhưng làm em lại ngất ngây, giống như Chúa Trời vậy. Giấc mơ đó hiện hữu cho đến khi em cưới người chồng đầu tiên, rồi người thứ hai mặc dù sau nhiều năm em vẫn không hiểu gì về tình yêu. Năm em 32 tuổi, em bị ốm thập tử nhất sinh. Không ai hiểu nguyên nhân mà chỉ mình em hiểu. Em không được nhận vai em mong ước đến điên dại. Em ốm vì tuyệt vọng nhưng giờ thì em hiểu tại sao em lại không được nhận vai đó. Em đã quá già.

Em chỉ có thể đóng vai các cô gái trẻ duyên dáng ngây thơ, xin Chúa tha tội, em tưởng mình là họ thêm vài năm nữa trong khi vở diễn lại kéo dài vô tận, nên em chỉ sống bằng ảo tưởng mà thôi. Tương lai sẽ ra sao khi em đã gần 40 tuổi, quá già để vào vai những cô nàng trẻ trung. Giống như nhiều diễn viên phải đốt cháy hình ảnh cô gái xinh tươi đó rồi mang vết thương âm ỉ không thành sẹo hết đời. Em sẽ chỉ còn được nhận những vai vớ vẩn trước khi thành diễn viên từng có một thời...

Khi đó em đã nằm liệt giường mà chẳng muốn thuốc thang chữa trị gì cả, kinh hoàng nghĩ đến gánh nặng năm tháng, không biết đến sống chết, tương lai ra sao cho đến khi đem lòng yêu ông bác sĩ chữa trị cho mình. Thật kỳ diệu khi lần đầu em biết nói lời yêu cứ như em chưa từng qua hai lần đò, mơ đến hàng đám đàn ông. Em không thể bắt nạt anh ấy, lần đầu tiên mới có một người đàn ông đúng nghĩa, em không thể bắt anh ấy làm theo ý mình, không biết đôi môi và cánh tay anh ấy ra sao. Khi là người tình của em, anh ấy là người quyết định còn em giống như một cô gái yếu đuối, khao khát chờ đốt cháy.

Anh ấy chắc có yêu em nhưng không như em yêu anh ấy, rồi anh ấy bỏ em một cách hợp lý. Em tưởng như chết đi được nhưng lại thầm biết ơn những gì đã có, lần đầu tiên em được vào vai một người đàn bà khác vai diễn cô gái dễ thương muôn thuở hay nữ anh hùng. Em đã vượt qua chính mình, lại được sinh ra một lần nữa, chỉ mình em hiểu là do mối tình với người đàn ông đó, người chồng đầu tiên của em (em tự gọi thế dù ai cũng coi anh ấy là vị bác sĩ đã có một cuộc tình thoảng qua với em).

Anh ấy là người chồng đầu của em, đã làm thay đổi đời em. Sau anh ấy, trong cơn bất hạnh cô đơn điên cuồng, em tưởng như có thời em đã kết hôn với anh ấy và em có thể ngủ với nhiều người đàn ông (giờ thì đúng vậy nhưng trước đây chỉ trong mơ) nhưng không nghĩ đang chiếm hữu một người đàn ông, người đã tạo ra em trong anh ấy và hòa quyện vào em, em không thể lợi dụng, thao túng, sở hữu hay bắt anh ấy làm theo ý mình.

Cứ như thế em sống như đã chết, trống rỗng, khô héo dù sự nghiệp của em đạt tới đỉnh cao. Em không có người yêu cả thực lẫn mơ, em sống như một nữ tu sĩ, như gái còn trinh.

Có điều lạ là năm 35 tuổi lần đầu tiên em thấy mình như gái trinh, tiết hạnh, không cho ai đụng vào. Em cô đơn hoàn toàn. Những người đàn ông tán tỉnh, ham muốn em như chạm phải tấm gương sắc lạnh. Chính vì vậy em thấy mình còn trinh nguyên ở tuổi 35. Những cô gái bình thường cảm thấy gì nhỉ? Phải chăng họ đang đeo quanh mình chiếc vòng trinh tiết chờ một người hùng đến đập vỡ? Em lại khác, em là gái tân không giữ mình để chỉ đáp ứng đòi hỏi của một người đàn ông.

Không biết trong bao lâu em bắt đầu cảm thấy mình sắp thành bà già. Em sống không tình yêu, không thành đạt, khô héo vì không được vuốt ve. Công việc của em đều đều, cứng nhắc.

Em tự lui về, không chọn được ai cũng chẳng có ai nhòm ngó. Ai hỏi thì em đáp "vẫn vậy, chưa có gì hay cả". Trên hết, em hiểu mối liên kết giữa đời với em, hiểu lô gích cuộc đời không đổi thay. Em đã từng được yêu một lần trong đời nhưng đã qua, đời em đã chìm trong khô héo, em tỉnh táo đến lạnh lùng. Em thành một mệnh phụ tên tuổi, tóc đỏ, thông minh (tất nhiên dễ xúc động), đôi mắt xanh ánh lên vẻ hóm hỉnh. Cuộc đời đã qua rồi, cần chấp nhận nó và làm việc như cần phải vậy.

...

Em là dòng nước trong đó có nhiều sinh vật bơi lội, anh giống như một đứa trẻ có làn da nâu sáng bóng, dòng nước như tay em mơn trớn thân anh nhưng không chạm vào anh. Cũng bàn tay đó tối mai trên sân khấu sẽ chìa ra cho hàng trăm con người thấy tình yêu chắt lọc từ nỗi đau bị từ khước trong sự lặng câm.

Em là thế giới trong đó anh hít thở, cười vui với đời. Mỗi khoảnh khắc, em cùng anh tạo ra hàng nghìn sinh vật nhỏ li ti rồi đem phân phát, tay ta tung chúng vào không gian thành những cánh chim tự do.

Em giống như không gian rộng lớn tỏa tiếng sấm rền trong tâm hồn con người, ngồi xổm lên sự ngái ngủ, sự nặng nề vô định, chậm chạp, quanh co giống như bóng tối trong căn phòng mục nát, em phải lấy hết sức để làm tan cơn ngái ngủ, như được sinh ra để lấy ánh sáng trí tuệ bao quanh không cho vết bẩn hắc ám của nó bám vào cây cối, những vì sao và anh.

Buổi sáng in dấu lên bức tường gạch, bóng cây đã nhạt nhòa còn em đang hình dung xem tối nay mình bước ra sân khấu ra sao, với vẻ trinh khiết lạnh lùng cùng những nguyên tắc. Em sẽ ngước mặt lên (khuôn mặt thời con gái) và đưa tay ra cho khán giả bằng vẻ ấm áp vừa được anh ban tặng.

Vậy thì, anh yêu của em, hãy trở về với vợ, đặt đầu cô ấy vào vai mình để cả hai chìm vào giấc ngủ ngọt ngào trong tình anh. Em thả cho anh được tận hưởng niềm vui của riêng anh mà không có em. Em rời bỏ anh vì tình anh. Em bỏ anh cho anh sống đời anh.

 

➖ ➖ ➖