2020-05-30
Bộ quần áo mới của hoàng đế
Hans Christian
Andersen
Ngày xưa, có một vị hoàng đế thích quần áo mới
đến nỗi có bao nhiêu tiền đều tiêu pha vào việc may mặc hết. Ngài không thiết
gì đến binh sĩ, chẳng thiết xem hát cũng không thiết vào rừng chơi bời săn bắn,
chỉ thích khoe quần áo mới thôi. Suốt ngày, lúc nào ngài cũng thay quần áo.
Người ta thường nói: “Hoàng đế đang lâm triều”. Nhưng đối với ông vua này người
ta phải nói: “Hoàng đế đang bận mặc quần áo”.
Kinh đô không lúc nào ngớt khách nước ngoài. Một hôm, có hai tên
vô lại tới hoàng cung, tự xưng là thợ dệt, và khoe rằng chúng biết dệt những
thứ vải đẹp không thể tưởng tượng được. Chẳng những màu sắc và vân hoa đẹp
tuyệt, quần áo may bằng thứ vải ấy lại có đặc tính phi thường. Ai không làm
tròn phận sự hoặc quá ngu độn thì không trông thấy quần áo ấy.
Hoàng đế nghĩ thầm:
- Quần áo ấy mới quý. Ta chỉ cần mặc vào là biết được trong các
quan lại ai là người tốt, ai là kẻ xấu. Hơn nữa, ta lại phân biệt được người
khôn với kẻ ngu. Ta phải cho dệt ngay thứ vải ấy đi mới được!
Ngài ban cho hai tên đại bợm một món tiền lớn để chúng bắt tay
ngay vào việc.
Hai đứa bày ra hai khung cửi, ngồi vào làm như đang dệt thật,
nhưng tuyệt nhiên không có một tí gì trong khung cửi cả. Chúng không ngớt đòi
cấp thứ tơ nhỏ sợi nhất và đặc biệt là thứ vàng quý nhất, đem nhét cả vào túi,
rồi tiếp tục làm việc trên khung cửi rỗng tuếch mãi đến khuya.
Hoàng đế nghĩ bụng: “Ta rất muốn biết chúng dệt được bao nhiêu
vải rồi”. Nhưng nghĩ đến lời chúng tâu là những kẻ ngu độn và những người không
làm tròn phận sự chẳng thể nhìn thấy gì thì hoàng đế lại ngần ngại. Không,
hoàng đế chẳng sợ không nhìn thấy gì đâu, nhưng ngài muốn sai một người nào đó
đến xem công việc đến đâu rồi.
Khắp kinh thành ai cũng nghe danh thứ vải thần kỳ ấy và ai cũng
nóng lòng muốn biết người bên cạnh có bất tài hoặc ngu độn không.
Hoàng đế tự nhủ: “Ta sẽ cử quan lão thừa tướng của ta đến chỗ
bọn thợ dệt ấy xem, rồi sẽ tâu cho ta biết thứ vải như thế nào”.
Thế là quan lão thừa tướng vào căn phòng, nơi hai tên lưu manh
đang ngồi dệt trước khung cửi trống không.
Ngài vừa giương đôi mắt to vừa tự nhủ: “Lạy trời phù hộ cho ta!
Ta chẳng nhìn thấy tí gì cả”. Nhưng ngài cố nén, không nói ra điều ấy.
Hai tên láu cá đến gần và hỏi ngài xem vân hoa và màu sắc có đẹp
không. Nói rồi chúng lại cắm cúi dệt. Quan lão thừa tướng giương to đôi mắt,
nhưng có chi mà nhìn! Ngài nghĩ thầm: “Trời ơi! Ta trở nên ngu độn hay sao thế
này? Ta chẳng hề dám tin và cũng không thể để cho mọi người biết điều đó! Ta
không làm tròn phận sự ư? Không, phải ồi, chớ nên kể với ai rằng ta không hề
nhìn thấy tí vải nào cả”.
Một tên thợ dệt hỏi:
- Bẩm quan thừa tướng, ngài không phê phán gì ạ?
- Thật phi thường, tuyệt, tuyệt đẹp! - Quan thừa tướng vừa trả
lời vừa nhìn qua cặp kính lão. - Vân hoa màu sắc đến thế là cùng! Phải, ta sẽ
tâu với hoàng thượng là ta vừa ý lắm!
- Chúng con rất lấy làm sung sướng! - Hai tên thợ dệt đáp rồi kể
huyên thuyên, màu này sắc nọ và cách dệt hoa văn khó khăn đến thế nào!
Quan lão thừa tướng cứ vểnh tai chăm chú nghe cho thuộc để khi
vào tâu với hoàng đế có thể lặp lại đầy đủ từng câu từng chữ.
Hai tên đại bợm lợi dụng dịp may, xin cấp thêm vàng để thêu vào
vải. Chúng thủ vàng vào túi và vẫn tiếp tục làm việc không kém phần say sưa
trước khung cửi rỗng tuếch.
Chẳng bao lâu hoàng đế lại cử một viên quan tài giỏi khác đến
xem hai tên thợ dệt đến đâu rồi và vải sắp đem ra dùng được chưa.
Ông này cũng chẳng hơn gì quan thừa tướng.
Ngài nhìn, nhìn mãi, nhưng chỉ có hai chiếc khung cửi rỗng
tuếch, nên ngài cũng chẳng nom thấy gì hơn.
- Bẩm quan lớn, vải này đẹp đấy chứ ạ? - Hai tên bợm vừa hỏi vừa
chỉ vào tấm vải tưởng tượng mà ra sức thuyết minh.
Quan lớn nghĩ thầm: “Mình có phải là thằng ngu đâu! Hay là mình
không làm tròn phận sự? Dẫu thế nào cũng chớ để lộ cho ai biết!”.
Bởi vậy, tuy không nhìn thấy gì, ngài cũng ngắm nghía và quả
quyết với hai tên đại bợm là ngài rất say mê về màu sắc và những vân hoa tuyệt
mỹ trên tấm vải.
Ngài tâu với hoàng đế: “Muôn tâu bệ hạ, không có gì đẹp bằng!”.
Mọi người trong kinh thành đều bàn tán về tấm vải kỳ lạ ấy.
Thế là hoàng đế muốn đến xem vải lúc vẫn còn ở trên khung cửi.
Ngài thấy hai tên thợ dệt không có lấy một mẩu sợi nhỏ trong tay, nhưng vẫn
đang làm việc chí tử. Theo sau Hoàng đế là cả một lũ nịnh thần, trong đó có hai
vị tài giỏi đã được hoàng đế cử đến trước đây. Hai vị quan lớn nói: “Muôn tâu
bệ hạ, bệ hạ xem có đẹp không ạ? Màu sắc, vân hoa tuyệt mỹ đến thế là cùng!”.
Rồi hai ngài cứ nhìn khung cửi rỗng, trong bụng cứ tưởng là mọi
người đều nhìn thấy vải cả.
Hoàng đế nghĩ thầm: “Hừ, quái thật! Ta chẳng thấy gì cả! Gay
thật! Ta mà ngu ư? Hay ta không phải là một vị đế vương nhân đức? Thế này thì
không còn gì nhục nhã cho bằng!”.
Rồi ngài cũng đành trả lời: “Đẹp, đẹp lắm!”. Ngài làm ra vẻ hài
lòng ngắm nghía hai chiếc khung cửi, không dám thú thật là chẳng nhìn thấy gì.
Cả bè lũ theo hầu cũng nhìn, nhìn mãi mà tất nhiên là chẳng nhìn thấy gì hơn,
nhưng lão nào cũng phụ họa:
- Thật là đẹp tuyệt!
Bọn nịnh thần còn khuyên hoàng đế nên mặc quần áo bằng thứ vải
vô song trong lễ rước thần sắp tới.
Hoàng đế ban cho mỗi tên đại bợm một tấm bội tinh để cài vào
khuyết áo và danh hiệu thợ dệt của nhà vua.
Suốt đêm hôm trước lễ rước thần hai tên thợ dệt ngồi làm việc
trước khung cửi, dưới ánh sáng của mười sáu ngọn đèn, để tỏ ra hăng hái làm cho
kịp bộ quần áo mới của hoàng đế. Chúng giả tảng như lấy vải ra khỏi khung cửi,
cầm đôi kéo rõ to cắt vào không khí, rồi dùng một cái kim không có chỉ khâu
khâu, đính đính. Sau cùng, chúng reo lên:
- Bẩm quần áo đã xong rồi ạ!
Hoàng đế cùng với các quan đại thần tới nơi. Hai chú phó may nhà
ta giơ tay lên trời, như nâng vật gì và tâu:
- Đây là quần ạ! Đây là áo bào ạ! Đây là áo choàng ạ! Và cứ thế
tiếp mãi.
Chúng nói thêm:
- Quần áo này nhẹ như mạng nhện, mặc vào tưởng như không có gì
trên mình, và đấy chỉ là một trong nhiều đặc tính quý báu của thứ vải này.
- Đúng đấy! - Bọn nịnh thần chẳng nhìn thấy gì cũng phụ họa
liều.
- Muôn tâu thánh thượng, cúi xin bệ hạ cởi quần áo ra và đứng
trước gương lớn, chúng thần xin mặc quần áo mới cho bệ hạ.
Hoàng đế cởi hết quần áo. Hai tên đại bợm làm ra bộ như mặc từng
cái quần, cái áo mới vào người hoàng đế, rồi quàng tay quanh thân ngài làm như
thể khoác đai lưng cho ngài. Hoàng đế quay đi quay lại ngắm nghía trước gương.
Bọn nịnh thần đồng thanh kêu lên:
- Trời! Bộ quần áo sao mà đẹp quá chừng! Đến là vừa!
Quan trưởng lễ báo tin:
- Long tán đã đến chờ hoàng thượng đi rước thần!
Hoàng thượng đáp: “Ta đã sẵn sàng”, và hỏi: “Các khanh thấy bộ
quần áo này thế nào?”. Rồi ngài nhìn lại gương mà ngắm nghía.
Các quan thị vệ có nhiệm vụ đỡ đuôi áo, thò tay sát đất giả đò
như cầm lên một vật gì đó, rồi vừa đi vừa đỡ cái vật vô hình ấy trên không,
chẳng dám nói là mình không nhìn thấy gì vì sợ thiên hạ đàm tiếu.
Thế là hoàng đế đi theo đám rước dưới chiếc long tán lộng lẫy.
Ngoài phố, và từ các cửa sổ, thiên hạ trầm trồ:
- Trời! Cái đuôi áo mới đẹp làm sao chứ! Hoàng đế ăn mặc đẹp quá
chừng!
Chẳng ai dám thú nhận rằng mình không trông thấy gì cả, vì chẳng
ai muốn mang tiếng bất tài hoặc ngu độn. Chưa có một bộ quần áo nào của hoàng
đế lại được người ta ngắm nghía, ca tụng đến như thế bao giờ.
Bỗng một đứa trẻ bé tí thốt lên:
- Kìa, hoàng đế cởi truồng kìa!
Bố thằng bé vội nói:
- Thằng bé ngây này nói gì thế, hở trời ơi là trời!
Nhưng rồi người nọ nhắc lại với người kia:
- Kìa, hoàng đế cởi truồng kìa, có một thằng bé bảo hoàng đế cởi
truồng kìa!
Cuối cùng, toàn thể nhân dân đều kêu lên:
- Hoàng đế cởi truồng thật!
Hoàng đế nghe thấy. Ngài thấy hình như dân chúng nói đúng. Nhưng
ngài nghĩ bụng:
- Dẫu sao mình cũng phải đi rước thần từ đầu đến cuối cho xong
đã!
Ngài vẫn đường hoàng theo đám rước cho đến lúc tan cuộc, và các
quan thị vệ của ngài vẫn đi đằng sau để đỡ lấy cái đuôi áo tưởng tượng.
➖➖➖
THE EMPEROR’S NEW CLOTHES
Many years ago, there was an Emperor, who was so excessively
fond of new clothes, that he spent all his money in dress. He did not trouble
himself in the least about his soldiers; nor did he care to go either to the
theatre or the chase, except for the opportunities then afforded him for
displaying his new clothes. He had a different suit for each hour of the day;
and as of any other king or emperor, one is accustomed to say, ‘he is sitting
in council,’ it was always said of him, ‘The Emperor is sitting in his
wardrobe.’
Time passed merrily in the large town which was his capital;
strangers arrived every day at the court. One day, two rogues, calling
themselves weavers, made their appearance. They gave out that they knew how to
weave stuffs of the most beautiful colors and elaborate patterns, the clothes
manufactured from which should have the wonderful property of remaining
invisible to everyone who was unfit for the office he held, or who was
extraordinarily simple in character.
‘These must, indeed, be splendid clothes!’ thought the Emperor.
‘Had I such a suit, I might at once find out what men in my realms are unfit
for their office, and also be able to distinguish the wise from the foolish!
This stuff must be woven for me immediately.’ And he caused large sums of money
to be given to both the weavers in order that they might begin their work
directly.
So the two pretended weavers set up two looms, and affected to
work very busily, though in reality they did nothing at all. They asked for the
most delicate silk and the purest gold thread; put both into their own
knapsacks; and then continued their pretended work at the empty looms until
late at night.
‘I should like to know how the weavers are getting on with my
cloth,’ said the Emperor to himself, after some little time had elapsed; he
was, however, rather embarrassed, when he remembered that a simpleton, or one
unfit for his office, would be unable to see the manufacture. To be sure, he
thought he had nothing to risk in his own person; but yet, he would prefer
sending somebody else, to bring him intelligence about the weavers, and their
work, before he troubled himself in the affair. All the people throughout the
city had heard of the wonderful property the cloth was to possess; and all were
anxious to learn how wise, or how ignorant, their neighbors might prove to be.
‘I will send my faithful old minister to the weavers,’ said the
Emperor at last, after some deliberation, ‘he will be best able to see how the
cloth looks; for he is a man of sense, and no one can be more suitable for his
office than be is.’
So the faithful old minister went into the hall, where the
knaves were working with all their might, at their empty looms. ‘What can be
the meaning of this?’ thought the old man, opening his eyes very wide. ‘I
cannot discover the least bit of thread on the looms.’ However, he did not
express his thoughts aloud.
The impostors requested him very courteously to be so good as to
come nearer their looms; and then asked him whether the design pleased him, and
whether the colors were not very beautiful; at the same time pointing to the
empty frames. The poor old minister looked and looked, he could not discover
anything on the looms, for a very good reason, viz: there was nothing there.
‘What!’ thought he again. ‘Is it possible that I am a simpleton? I have never
thought so myself; and no one must know it now if I am so. Can it be, that I am
unfit for my office? No, that must not be said either. I will never confess
that I could not see the stuff.’
‘Well, Sir Minister!’ said one of the knaves, still pretending
to work. ‘You do not say whether the stuff pleases you.’ ‘Oh, it is excellent!’
replied the old minister, looking at the loom through his spectacles. ‘This
pattern, and the colors, yes, I will tell the Emperor without delay, how very
beautiful I think them.’ ‘We shall be much obliged to you,’ said the impostors,
and then they named the different colors and described the pattern of the
pretended stuff. The old minister listened attentively to their words, in order
that he might repeat them to the Emperor; and then the knaves asked for more
silk and gold, saying that it was necessary to complete what they had begun.
However, they put all that was given them into their knapsacks; and continued
to work with as much apparent diligence as before at their empty looms.
The Emperor now sent another officer of his court to see how the
men were getting on, and to ascertain whether the cloth would soon be ready. It
was just the same with this gentleman as with the minister; he surveyed the
looms on all sides, but could see nothing at all but the empty frames.
‘Does not the stuff appear as beautiful to you, as it did to my
lord the minister?’ asked the impostors of the Emperor’s second ambassador; at
the same time making the same gestures as before, and talking of the design and
colors which were not there.
‘I certainly am not stupid!’ thought the messenger. ‘It must be,
that I am not fit for my good, profitable office! That is very odd; however, no
one shall know anything about it.’ And accordingly he praised the stuff he
could not see, and declared that he was delighted with both colors and
patterns. ‘Indeed, please your Imperial Majesty,’ said he to his sovereign when
he returned, ‘the cloth which the weavers are preparing is extraordinarily
magnificent.’
The whole city was talking of the splendid cloth which the
Emperor had ordered to be woven at his own expense.
And now the Emperor himself wished to see the costly
manufacture, while it was still in the loom. Accompanied by a select number of
officers of the court, among whom were the two honest men who had already
admired the cloth, he went to the crafty impostors, who, as soon as they were
aware of the Emperor’s approach, went on working more diligently than ever;
although they still did not pass a single thread through the looms.
‘Is not the work absolutely magnificent?’ said the two officers
of the crown, already mentioned. ‘If your Majesty will only be pleased to look
at it! What a splendid design! What glorious colors!’ and at the same time they
pointed to the empty frames; for they imagined that everyone else could see
this exquisite piece of workmanship.
‘How is this?’ said the Emperor to himself. ‘I can see nothing!
This is indeed a terrible affair! Am I a simpleton, or am I unfit to be an
Emperor? That would be the worst thing that could happen—Oh! the cloth is
charming,’ said he, aloud. ‘It has my complete approbation.’ And he smiled most
graciously, and looked closely at the empty looms; for on no account would he
say that he could not see what two of the officers of his court had praised so
much. All his retinue now strained their eyes, hoping to discover something on
the looms, but they could see no more than the others; nevertheless, they all
exclaimed, ‘Oh, how beautiful!’ and advised his majesty to have some new
clothes made from this splendid material, for the approaching procession.
‘Magnificent! Charming! Excellent!’ resounded on all sides; and everyone was
uncommonly gay. The Emperor shared in the general satisfaction; and presented
the impostors with the riband of an order of knighthood, to be worn in their
button-holes, and the title of ‘Gentlemen Weavers.’
The rogues sat up the whole of the night before the day on which
the procession was to take place, and had sixteen lights burning, so that
everyone might see how anxious they were to finish the Emperor’s new suit. They
pretended to roll the cloth off the looms; cut the air with their scissors; and
sewed with needles without any thread in them. ‘See!’ cried they, at last. ‘The
Emperor’s new clothes are ready!’
And now the Emperor, with all the grandees of his court, came to
the weavers; and the rogues raised their arms, as if in the act of holding
something up, saying, ‘Here are your Majesty’s trousers! Here is the scarf!
Here is the mantle! The whole suit is as light as a cobweb; one might fancy one
has nothing at all on, when dressed in it; that, however, is the great virtue
of this delicate cloth.’
‘Yes indeed!’ said all the courtiers, although not one of them
could see anything of this exquisite manufacture.
‘If your Imperial Majesty will be graciously pleased to take off
your clothes, we will fit on the new suit, in front of the looking glass.’
The Emperor was accordingly undressed, and the rogues pretended
to array him in his new suit; the Emperor turning round, from side to side,
before the looking glass.
‘How splendid his Majesty looks in his new clothes, and how well
they fit!’ everyone cried out. ‘What a design! What colors! These are indeed
royal robes!’
‘The canopy which is to be borne over your Majesty, in the
procession, is waiting,’ announced the chief master of the ceremonies.
‘I am quite ready,’ answered the Emperor. ‘Do my new clothes fit
well?’ asked he, turning himself round again before the looking glass, in order
that he might appear to be examining his handsome suit.
The lords of the bedchamber, who were to carry his Majesty’s
train felt about on the ground, as if they were lifting up the ends of the
mantle; and pretended to be carrying something; for they would by no means
betray anything like simplicity, or unfitness for their office.
So now the Emperor walked under his high canopy in the midst of
the procession, through the streets of his capital; and all the people standing
by, and those at the windows, cried out, ‘Oh! How beautiful are our Emperor’s
new clothes! What a magnificent train there is to the mantle; and how
gracefully the scarf hangs!’ in short, no one would allow that he could not see
these much-admired clothes; because, in doing so, he would have declared
himself either a simpleton or unfit for his office. Certainly, none of the
Emperor’s various suits, had ever made so great an impression, as these
invisible ones.
‘But the Emperor has nothing at all on!’ said a little child.
‘Listen to the voice of innocence!’ exclaimed his father; and
what the child had said was whispered from one to another.
‘But he has nothing at all on!’ at last cried out all the
people. The Emperor was vexed, for he knew that the people were right; but he
thought the procession must go on now! And the lords of the bedchamber took
greater pains than ever, to appear holding up a train, although, in reality,
there was no train to hold.
➖ ➖ ➖
