2023-04-22
Tôn
Tử binh pháp: XIII. Thiên dụng gián
Tôn
Vũ
Dịch giả: Trúc Khê Ngô Văn Triện
~
· XIII. Thiên dụng gián (dịch giả: Trúc
Khê Ngô Văn Triện)
· Chapter XIII. THE USE OF SPIES (in “Sun Tzŭ on
The Art of War”, translator: Lionel Giles) – nguồn:
https://www.gutenberg.org/
~
XIII. Thiên dụng gián
Tào
Công Lý Thuyên rằng: Gián là phải dùng gián điệp để biết tình thực của bên địch.
Trương
Dự rằng: Muốn biết rõ địch tình, phi dùng gián điệp không thể được, nhưng sự
dùng gián điệp, nên phải kín nhiệm cho lắm, cho nên thiên này ở dưới thiên Hỏa-công.
Tôn-tử
nói: Phàm dấy quân mười vạn ra binh nghìn dặm, trăm họ tốn phí, nhà chúa cung
phụng, ngày tốn nghìn vàng, trong ngoài tao động, lại dọc đường vất vả không
làm việc, bẩy mươi vạn nhà.
Tào
Công rằng: Đời xưa tám nhà là một lân, một nhà tòng quân thì bẩy nhà phải cung
phụng. Nói dấy một đạo quân 10 vạn thì 70 vạn nhà không được cầy cấy.
Trương
Dự rằng: Phép tỉnh-điền cứ tám nhà là một lân, một nhà tòng quân thì bẩy nhà phải
cung phụng, dấy quân mười vạn thì bỏ cầy cấy đến bẩy mươi vạn nhà. Hoặc có người
hỏi: Đất nặng thì cướp, sao lại còn phải vận tải vất vả ở dọc đường là cớ làm
sao? Nói rằng: không phải là chỉ vận lương mà thôi, còn cung những khí dụng nữa.
Vả hành binh quý ở cướp của bên địch, là bảo vào sâu đất địch, nên phòng thiếu
thốn, cho nên phải cướp để giữ cho kế tiếp, chứ không phải chỉ chuyên trông vào
sự lấy của bên địch. Cũng có chỗ đất xương xẩu, không có lương đâu có thể lấy
được thì không vận tải đi sao được?
Giữ
nhau mấy năm, để tranh lấy sự thắng một ngày, thế mà tiếc tước lộc, trăm vàng,
để không biết tình hình bên địch, là bất nhân rất mực.
Đỗ
Mục rằng: Nói không biết đem món lợi to để sai gián điệp.
Mai
Nghiêu-Thần rằng: Giữ nhau mấy năm thì 70 vạn nhà tốn kém rất nhiều, thế mà lại
tiếc cái nhỏ nhặt tước lộc bạc vàng, không sai gián điệp đi dò địch tình để
đánh mà lấy thắng, đó là kẻ bất nhân rất mực.
Không
phải là tướng của người ta.
Không
phải là tá của vua chúa.
Không
phải là chủ của sự thắng.
Trương
Dự rằng: Nói không biết dùng gián điệp thì không thể làm tướng, không thể giúp
chúa, không thể làm người đứng chủ để nên công thắng trận. Nói đi nói lại như
thế là có ý phàn nàn.
Cho
nên vua minh tướng giỏi, sở dĩ hễ cử động là phải thắng, thành công vượt hơn mọi
người là bởi vì biết trước.
Lý-Thuyên
rằng: Tại dùng gián điệp.
Đỗ-Mục
rằng: Biết tình hình bên địch.
Họ
Hà rằng: Theo trong Chu-quan, chức sĩ-sư giữ việc gián điệp của nước tức là để
dò xét việc của nước khác. Cho nên binh gia có bốn cơ hai quyền, rằng sự cơ, rằng
trí quyền, đều là nói sự khéo dùng gián điệp, cho nên những sự động tĩnh của
bên địch đều biết trước được. Vì Hiếu-Khoan làm chức Phiêu-Kỵ Đại-tướng-quân,
trấn ở Ngọc-Bích. Hiếu-Khoan giỏi việc võ về coi quản, rất được lòng người, sai
quân gián điệp sang Tề, người nào cũng hết sức; cũng có người Tề được tiền bạc
của Hiếu-Khoan, xa thông giấy má, cho nên sự động tĩnh của Tề, triều đình đều
biết trước được cả. Bấy giờ có viên chủ súy Hứa-Bồn, Hiếu-Khoan vẫn đem lòng ruột
mà tin cậy, giao cho trấn giữ một thành. Bồn bèn đem thành quy phụ vào với Tề,
Hiến Khoan giận, sai gián điệp giết, chẳng mấy chốc họ đã lấy được đầu Bồn đem
lại, ấy thu được lòng người đến thế. Lại Lý-Đạt làm Đô-đốc các việc quân ở
Nghĩa-châu, Hoằng-nông 21 đồn phòng, thường hậu đãi những người ngoài cõi khiến
làm gián điệp, động tĩnh bên địch đều biết trước cả, đến nỗi có người để lộ
chuyện bị giết mà cũng không oán, ấy được lòng người đến như vậy.
Muốn
biết trước không nên lấy ở quỷ thần.
Trương
Dự rằng: Quỷ thần nhìn không thấy, nghe không biết, không nên đảo cầu để dò hỏi.
Không
nên bằng ở tượng loại.
Đỗ
Mục rằng: Nói không nên lấy việc khác để suy ra việc này.
Trương
Dự rằng: Nói không nên lấy cái việc giống nhau mà suy cầu một cách tưởng tượng.
Không
nên nghiệm ở độ số.
Lý
Thuyên rằng: Này dài ngắn, rộng hẹp, xa gần, nhớn nhỏ, thì có thể nghiệm ở độ số,
nhưng sự thực dối của người thì không thể nghiệm như thế được.
Tất
phải lấy ở người để biết tình hình của bên địch.
Mai
Nghiêu Thần rằng: Cái tình quỷ thần, có thể dùng bói toán mà biết, cái vật hình
khí, có thể lấy tượng loại mà tìm, cái lẽ giời đất có thể lấy độ số mà nghiệm,
duy cái tình của bên địch, tất phải do gián điệp rồi mới biết được.
Cho
nên dùng gián có năm: có nhân gián, có nội gián, có phản gián, có tử gián, có
sinh gián.
Trương
Dự rằng: Ấy là tên của năm thứ gián. Nhân-gián là hương-gián mới phải, bởi dưới
nói hương-gián có thể được mà khiến.
Năm
gián đều dùng, kẻ địch chẳng biết đường lối nào, ấy là cương kỷ của thần linh,
báu trọng của vua chúa đó.
Tào
Công rằng: Đồng thời dùng cả năm cách gián.
Đỗ
Mục rằng: Năm cách gián đều làm kẻ địch không biết cái đường lối tiết lộ tình
hình bởi đâu, ấy là cương kỷ của quỷ thần, báu trọng của tướng đó.
Giả
Lâm rằng: Nói kẻ địch đều không biết ta làm thế nào mà biết được, tưởng như suốt
được đường lối quỷ thần.
Nhân-gián
là dùng người quê của kẻ địch.
Đỗ
Hựu rằng: Nhân người quê hương của địch, có thể biết được tình hình trong ngoài
hư thực, bèn dùng ngay họ để khiến dò xét.
Đỗ
Mục rằng: Dùng người quê hương của bên địch, hậu đãi để khiến làm gián điệp. Thứ-sử
Dự-châu nhà Tấn là Tổ Địch trấn ở Ung-khâu, yêu người trọng sĩ, dù kẻ sơ giao,
kẻ tiện dịch cũng đều lấy ân lễ mà hậu đãi, những đồn đóng bên sông của rợ Hồ,
đều ngầm giao thông với cả, thỉnh thoảng sai quân sang cướp vờ để tỏ những đồn ấy
không quy phụ gì với mình. Các đồn cảm mến thấy rợ Hồ có sự mưu tính gì lại mật
báo cho biết, những sự thắng tiệp trước sau đều bởi đó cả. Tây Ngụy Vi Hiếu
Khoan sai người Tề chém Hứa Bồn đem lại, cũng là nghĩa ấy.
Nội
gián là dùng quan thuộc của kẻ địch.
Đỗ
Hựu rằng: Dùng những người làm quan mà mất chức, những con cháu của người bị giết
cùng là những nhà phải phạt, nhân có hiềm khích, bèn lấy mà dùng.
Đỗ
Mục rằng: Quan chức bên địch, có người hay mà mất chức, có người lỗi mà bị
hình, cũng có người được yêu mến mà lại tham tiền của, có người phải lún ở ngôi
thấp, có người không được cất dùng, có người nhân khi táng bại, muốn tìm nơi để
trổ cái tài năng của mình, có người dáo dở biến trá thường cầm hai lòng, những
viên quan như thế đều có thể ngầm thông thăm hỏi, hậu tặng vàng lụa mà giao kết,
nhân dò cái tình hình trong nước và xét xem họ định mưu tính gì mình, lại làm
chia rẽ vua tôi khiến không hòa đồng với nhau được.
Phản
gián là dùng gián-điệp của địch.
Đỗ
Hựu rằng: Địch sai gián-điệp đến dò ta, ta biết thóp, lại tặng hậu cho nhiều để
trái lại, lại làm gián-điệp cho ta. Tiên Thế Hàm nói: Nói bên địch sai người đến
dò ta, ta vờ không biết, phô trương ra những sự không đúng, kỳ hẹn hành động
thì nói dịch lên trước hoặc nói lùi lại sau, khiến về mà bảo với nhau, ấy là phản
gián.
Đỗ
Mục rằng: Bên địch có lén (gián) đến nhòm ta, ta phải biết trước, hoặc đút lót
cho nhiều để dụ làm lén cho ta, hoặc vờ như không biết, phô bầy những sự giả dối
rồi để cho về, như vậy lén của địch lại thành ra làm việc cho ta.
Tử-gián
là làm sự dối trá ra ngoài, khiến gián điệp của ta biết, bảo với bên địch.
Đỗ
Hựu rằng: Làm sự dối trá ở bên ngoài, vờ để tiết lậu, khiến gián-điệp của ta thấy,
khi gián-điệp của ta sang bên địch, bị họ bắt được, tất đem cái việc dối trá đã
thấy nói với bên địch, địch theo mà phòng ngừa, sau ta làm không đúng như thế
thì gián-điệp của ta phải chết. Lại rằng: Gián-điệp của bên địch đến, nghe thấy
việc dối của ta thì đem về, nhưng sự thực thì không dùng. Hai hạng gián-điệp đều
không thể biết được sự tối mờ sâu kín, cho nên gọi là tử-gián. Tiêu Thế Hàm
nói: Bắt được quân địch, cùng là những quân lính lẩn trốn có tội nặng, cố ý tha
ra, dặn không được nói hở chuyện gì, vờ không giấu diếm, để cho gián-điệp của
bên địch nghe biết, rồi nhân thả lỏng cho trốn được, tất trốn về bên địch mà
đem tin về, sau việc không đúng thì sẽ phải chết, cho nên gọi là tử-gián (lén
chết).
Họ
Hà rằng: Như đời Chiến-quốc, Trịnh Vũ-công muốn đánh xứ Hồ, trước đem con gả
sang xứ ấy. Nhân hỏi quần thần rằng: Ta muốn dùng binh, vậy nên đi đánh đâu? Đại-phu
Quan Tư-Kỳ nói: Nên đánh xứ Hồ. Vũ-công giận mà giết đi, nói: Hồ với ta là nước
anh em, ngươi lại bảo ta đánh là cớ làm sao? Vua Hồ nghe nói, cho là Trịnh thân
với mình, không phòng bị Trịnh nữa, rồi Trịnh đánh úp mà chiếm lấy. Ấy là cái
kiểu dùng tử-gián đó. Lại Ban Siêu đem quân Vu-điền các nước đi đánh hai nước
Sa-xa, Quy-Tư, nói phao lên là binh ít không thể địch nổi, sẽ phải giải tán, rồi
ngầm thả kẻ tù-binh về mách bảo. Vua Quy-Tư mừng rỡ mà không phòng bị, Siêu bèn
lén đem quân vào nước Sa-xa, cả phá hạ được. Ấy cũng cùng cái kiểu dùng tử-gián
đó. Lại Lý Tĩnh đi đánh chúa Hiệt-Lợi rợ Đột-quyết nhân Đường Kiệm trước ở Đột-quyết
sai sang kết hòa thân, Đột-quyết nhân thế không đề phòng, Tĩnh úp nhân đánh phá
được.
Sinh
gián là gián-điệp trở về trình báo.
Đỗ-Hựu
rằng: Chọn người hiền tài trí năng của mình, có thể giao thiệp được với người
thân quý bên địch, xét xem động tĩnh, dò biết những công việc của họ định làm,
khi đã biết được sự thực rồi thì về trình báo với ta, vì thế gọi là sinh gián
(lén sống).
Lý-Thuyên
rằng: Những sứ giả đi lại.
Đỗ-Mục
rằng: Nói những người đi lại thông báo. Sinh gián tất phải dùng người trong
sáng ngoài ngu hình tồi bụng giỏi, nhanh nhẹn cứng mạnh, quen với những việc bỉ
tiện, có thể nhịn đói rét, chịu nhuốc nhơ thì mới làm được.
Họ
Hà rằng: Như Hoa-Nguyên lên giường Tử Phản mà về. Lại như Đạt-Hề-Vũ nhà Tùy làm
chức thứ-sử ở Đông-Tấn, bấy giờ Tề Thần-Võ ruổi đến Sa-uyển, Thái-tổ sai Vũ đi
dò thăm. Vũ đi cùng ba quân kỵ, đều mặc quần áo của quân địch, đến tối, cách trại
mấy trăm bước, xuống ngựa đi lên để nghe, biết được quân hiệu, nhân lên ngựa về
dinh y như là lính đi tuần đêm, thấy người lính nào không đúng phép thì nọc ra
đánh, biết hết tình trạng của bên địch, đem về trình với Thái-Tổ, Thái-Tổ rất
khen ngợi, bèn phá vỡ được quân của Tề-Thần-Võ.
Trương-Dự
rằng: Tuyển những kẻ sĩ trí năng đi dò tình hình bên địch rồi trở về trình báo
với ta, như là Lân-Kính biết Hung-nô mạnh trở về báo cáo với Cao-tổ chẳng hạn.
Nhưng việc của sinh gián cũng nhiều, hoặc mình muốn lui, mà bảo địch rằng chiến,
hoặc mình muốn chiến mà bảo địch rằng lui. Như chức Hành nhân nhà Tần đêm đến bảo
với quân Tấn rằng: « Ngày mai xin Tương-Kiến », Du-Biền nói: « Sứ-giả mắt chao
mà nói ngông, chính là họ sợ ta đấy ». Quân Tần quả trốn ngay đêm ấy. Lại Lã
Diên đánh Khất-Phục Càn-Quy, cả phá được. Càn-Quy bèn sai gián điệp sang nói là
mình chạy sang Thành Kỷ ở phía đông, Diên tin là thực mà đuổi theo, Cảnh Trĩ
nói: « Người nói nhìn cao mà vẻ động, tất có gian kế », Diên không nghe, bèn đi
đánh bại.
Cho
nên người thân của ba quân không ai thân bằng gián điệp.
Đỗ-Hựu
rằng: Nếu không thân cận vỗ về và hậu thưởng tước lộc, thì họ sẽ lại làm việc
cho bên địch, tiết lậu sự tình của ta.
Trương-Dự
rằng: Người trong ba quân tuy đều phải thân cận vỗ về, nhưng riêng những người
gián điệp, thì lấy lòng ruột mà ủy thác, cho nên lại càng thân mật hơn.
Thưởng
không ai hậu bằng gián điệp.
Mai
Nghiêu Thần rằng: Tước lộc vàng lụa, ta không tiếc gì.
Trương
Dự rằng: Phi tước cao lộc hậu, không thể sai dùng được gián điệp. Trần Bình
nói: xin bỏ ra vàng tốt 40 vạn cân để ly gián vua tôi nước Sở.
Việc
không gì kín bằng gián điệp.
Đỗ
Hựu rằng: Việc gián điệp không kín thì hại đến mình.
Trương
Dự rằng: Duy tướng cùng gián điệp được nghe công việc chẳng kín mà như thế ư?
Phi
bực thánh trí không thể dùng được gián điệp.
Đỗ
Mục rằng: Trước phải lượng biết cái tính của kẻ gián là người thành thực khôn
ngoan, rồi sau mới có thể dùng được; mặt rắn tình sâu, hiểm như sông núi, phi
thánh nhân không thể biết được.
Trương
Dự rằng: Thánh thì hiểu suốt mọi việc, trí thì biết trước mọi cơ, rồi mới có thể
làm được gián điệp. Hoặc bảo thánh trí thì biết được người.
Phi
người nhân nghĩa thì không thể dùng được gián điệp.
Họ
Mạnh rằng: Thái công nói: Nhân nghĩa tỏ rệt thì người hiền theo về, người hiền
theo về thì gián điệp có thể dùng được.
Trần
Hạo rằng: Người nhân thì có nhân tới người, người nghĩa thì làm việc phải cách.
Chủ tướng đã hay lấy nhân mà kết, lấy nghĩa mà khiến, thì kẻ gián điệp hết lòng
mà dò xét, vui vẻ làm việc cho mình.
Phi
người tinh vi thì không thể được cái thực của gián điệp.
Đỗ
Mục rằng: Gián điệp cũng có khi chỉ cốt lấy được tiền của, không dò được cái
tình thực của bên địch, chỉ đem lời hão để ứng phó với sự ước hẹn cùng ta, vậy
ta phải dụng tâm tính liệu, mới có thể xét biết được sự thật dối, hư thực.
Mai
Nghiêu Thần rằng: Phòng gián điệp lại bị quân địch sai khiến, cho nên phải suy
nghĩ tinh vi thấu đáo.
Kín
nhiệm vậy thay, không cái gì không dùng gián điệp.
Đỗ
Mục rằng: Nói việc gì cũng nên dùng gián điệp để biết trước.
Việc
gián chưa phát mà đã nghe trước, kẻ cáo cùng kẻ gián đều chết.
Đỗ
Mục rằng: Kẻ cáo nếu không dụ kẻ gián thì không thể nghe lỏm được chuyện, giết
đi là phải.
Mai
Nghiêu Thần rằng: Giết kẻ gián, vì ghét thói tiết lậu, giết kẻ cáo, để lấp miệng
phao truyền.
Trương
Dự rằng: Việc phản gián bên địch, mưu định mà chưa làm, chợt có người nghe được
đến mách với mình, tất phải cùng với kẻ gián điệp đều giết, một để trị tội tiết
lộ một để diệt miệng phao truyền. Nước Tần đã phản gián nước Triệu không dùng
Liêm-Pha, Tần bèn lấy Bạch-Khởi làm tướng, truyền lệnh trong quân rằng: « Kẻ
nào tiết lậu việc Vũ-an-Quân (tức Bạch Khởi) làm tướng sẽ chém. Ấy là việc đã
phát hiện rồi còn không muốn hở huống là việc chưa phát hiện ư?
Phàm
quân muốn đánh, thành muốn chiếm, người muốn giết, tất trước phải biết tên họ của
tướng giữ tả hữu, yết giả, môn giả, xá nhân, khiến kẻ gián điệp của ta phải tìm
biết kỳ được.
Đỗ
Hựu rằng: Tướng giữ là người có cái chức nhiệm trấn giữ; yết là cáo, người giữ
việc trình cáo công việc; môn giả là người giữ cửa; xá nhân là người giữ nhà.
Phải nên biết trước những người ấy kết tình thân cựu để khi cần cấp thì gọi tên
sẽ không bị mắng nói, cũng nhân thế mà biết được tình hình bên địch.
Đỗ
Mục rằng: Phàm muốn công chiến tất nên biết những người của bên địch dùng, hiền
hay ngu, vụng hay khéo, để lượng tài mà ứng phó. Hán-vương sai Hàn-Tín,
Tào-Tham, Quán-Anh đánh Ngụy-Báo hỏi rằng: « Đại-tướng của Ngụy là ai? ». Thưa
rằng: « Bách Trực ». Hán-vương nói: « Gã ấy thì miệng còn hơi sữa, không thể
đương được với Hàn-Tín. Thế tướng kỵ binh là ai? » Thưa rằng: « Phùng Kính ».
Hán-vương nói: « Gã ấy là con viên tướng Tần là Phùng Vô-Trạch, tuy giỏi, nhưng
không thể đương được Quán-Anh. Thế tướng bộ binh là ai? » Thưa rằng: « Hạng Đà
». Hán-vương nói: « Gã ấy thì không thể đương được Tào Tham, ta không lo gì ».
Trương
Dự rằng: Tướng giữ là tướng giữ quan nhiệm chức; yết giả là viên tướng coi việc
tân khách, môn giả là kẻ lại coi cửa; xá nhân là người giữ cửa nhà. Phàm muốn
đánh quân, muốn chiếm thành, muốn giết người, tất trước phải biết tên họ của những
người tả hữu ấy mới được. Muốn lén vào trong quân thì gọi tên họ những người ấy
mà vào. Như Hoa-Nguyên đêm lên giường của Tử-Phản để kể sự nguy khốn của nước Tống,
Đỗ Nguyên-Khải chú dẫn văn này, bảo Nguyên dùng thuật ấy mà vào lọt được đó. Lại
Hán Cao-Tổ vào chỗ nằm của Hàn Tín lấy ấn, cũng gần như thế này.
Tất
tìm kẻ lén của bên địch đến làm việc lén ở ta trao cho cái lợi, mời về nhà ở.
Đỗ
Hựu rằng: Sai người đem lợi lớn mà tặng cho họ lại mời về ở nhà, như vậy có thể
khi về nước sẽ nói khác đi.
Cho
nên phản gián có thể mà dùng được.
Đỗ
Hựu rằng: Cho nên có thể lấy được kẻ lén của bên địch để làm việc cho mình.
Vương
Tích rằng: Đó là lưu kẻ lén của bên địch lại để dò hỏi tình hình. Tất phải mời
đến một chỗ ở cẩn thận, dùng lời biện thuyết, tỏ tình thân ái, rồi sau lấy lợi
to mà cho, đem phép lớn mà dọa, phi người chí trung với chúa, tất sẽ đến làm việc
cho ta.
Nhân
đấy mà biết, cho nên hương-gián, nội-gián có thể mà khiến được.
Đỗ
Hựu rằng: Nhân khiến kẻ lén bên địch đi làm việc trái lại mà mình biết được địch-tình,
hương-gián nội-gián mình sẽ đều có thể do đó mà khiến được.
Mai
Nghiêu-Thần rằng: Người nước định ai có thể khiến được, quân bên địch ai có thể
dùng được, đều nhân kẻ phản gián mà biết.
Trương
Dự rằng: Nhân kẻ phản gián ấy, mà biết dân bên địch ai là kẻ tham lợi, quan bên
địch ai là người có hiềm, sẽ dụ mà khiến.
Nhân
đấy mà biết, cho nên làm việc dối trá có thể khiến tử-gián bảo với bên địch.
Trương
Dự rằng: Nhân kẻ phản-gián ấy mà biết bên địch có thể lừa dối được, sai tử gián
đến bảo.
Nhân
đấy mà biết, cho nên sinh-gián có thể khiến đúng kỳ.
Đỗ
Mục rằng: Có thể khiến đi về đúng kỳ.
Mai
Nghiêu-Thần rằng: Khiến kẻ gián của ta lấy sự dối trá bảo với kẻ địch phải nhân
kẻ phản-gián mà biết kẻ địch có thể dối được; sinh-gián lấy lợi hại dò xét địch
tình, phải nhân kẻ phản-gián mà biết kín hở, thì có thể đi được sự thực mà về
đúng kỳ hẹn.
Việc
năm cách gián, chủ tất phải biết.
Lý
Thuyên rằng: Tôn Tử ân cần với năm cách gián, người là chủ rất cần phải biết.
Biết
được là do ở phản-gián, cho nên phản-gián không nên không hậu đãi.
Đỗ
Hựu rằng: Đứng nhân-chủ nên biết cách dùng năm hạng gián, phải cho họ lộc hậu,
tiền nhiều: mà phản gián là gốc của năm hạng gián, là cốt yếu của công việc,
cho nên cần phải hậu đãi.
Đỗ
Mục rằng: Hương-gián, nội-gián, tử-gián, sinh-gián bốn hạng này, đều nhân phản
gián biết được địch tình mà có thể dùng được, cho nên phản-gián cần nhất, không
nên không hậu đãi.
Ngày
xưa nhà Ân dấy lên, Y-Chí ở nhà Hạ.
Tào-Công
rằng: Y-Chí tức là ông Y Doãn.
Nhà
Chu dấy lên, Lã Nha ở nhà Ân.
Tào-Công:
Lã Nha là Thái-công.
Mai
Nghiêu-Thần rằng: Y Doãn, Lã-Nha không phải là phản nước, chỉ vì nhà Hạ không
biết dùng mà nhà Ân biết dùng, nhà Ân không biết dùng mà nhà Chu biết dùng, làm
thành công lớn là chỉ vì dân vậy.
Họ
Hà rằng: Y, Lã, là người thuộc về bậc thánh-nhân, há có làm gián-điệp cho ai.
Nay Tôn-Tử dẫn ra, chỉ là nói sự dùng năm hạng gián, phải là người ở bậc thượng
trí, như cái tài trí của Y, Lã, mới có thể dùng gián-điệp được, ấy là nói tỏ sự
hệ trọng vậy.
Trương
Dự rằng: Y Doãn là bầy tôi nhà Hạ, sau về nhà Ân, Lã Vọng là bề tôi nhà Ân, sau
về nhà Chu. Y, Lã, giúp hai vua Thang, Vũ lấy binh mà định thiên-hạ, thuận với
giời mà ứng với người, không giống như Bá-Châu-Lê chạy sang Sở, Miêu-Bí-Hoàng
đi sang Tấn, Hồ Dung ở Ngô, Sĩ Hội ở Tần vậy.
Cho
nên duy có bậc minh-quân hiền-tướng, biết lấy bậc thượng trí làm gián, tất nên
công to, ấy là cái chết của việc binh, ba quân trông cậy vào đó mà hành động vậy.
Lý-Thuyên
rằng: Tôn-Tử bàn về việc binh, đầu ở kế mà cuối ở gián, đó là không lấy đánh
làm chủ, người làm tướng há không nên thận trọng ư?
Đỗ-Mục
rằng: Không biết địch tình, quân không thể động, muốn biết địch tình, phi gián
không thể, cho nên nói rằng: ba quân trông cậy vào đó mà hành động. Lý Tĩnh
nói: Này chiến mà muốn thắng, há phải cầu ở giời đất đâu, chỉ nhân ở người mà
thành được đấy thôi. Trải xem sự dùng gián-điệp của người xưa, tài khéo không
phải một đường, có khi gián vua, có khi gián người thân, có khi gián người hiền,
có khi gián người tài, có khi gián người giúp, có khi gián nước bạn, có khi
gián tả hữu, có khi gián mưu sĩ, cho nên bọn Tử Cống, Sử Liêu, Trần Chẩn, Tô Tần,
Trương Nghi, Phạm Thư đều nhờ đó mà được thành công. Vả cách gián có năm, có
khi nhân người quê, khiến ngầm dò xét mà tỏ bảo; có khi nhân quan chức, khiến
đem tình trạng mà phô bầy; có khi nhân sứ-giả bên địch, uốn sai việc đi để họ
đem tin về; có khi chọn lấy người hiền năng, khiến dò biết sấp ngửa hư thực của
bên kia mà về báo cáo; có khi vờ tha tội lỗi, hơi hở cái sự giả, kế dối của ta,
khiến họ trốn đi mà đưa tin. Năm cách gián ấy, đều cần phải giấu kỹ, thưởng cho
thật hậu, kín mà lại kín, mới có thể làm được. Nếu kẻ địch có người thân yêu,
coi như lòng ruột, ta nên sai gián, biếu đồ quý báu, họ muốn gì ta cũng không
tiếc, rồi ở bên cạnh mà dỗ dành. Kẻ địch có người trọng-thần thất thế, không được
toại chí ta tặng cho lợi lớn, vờ cùng thân thiết để dò lấy tình thực đem về. Kẻ
địch có những người tả hữu thân quý, hay nói huênh hoang, thích bàn lợi hại,
thì sai gián-điệp lựa chiều tôn rước, biếu nhiều vàng ngọc, lần xem cách gián của
họ mà làm cách phản gián. Kẻ địch nếu sai sứ đến giao thiệp với ta, ta mời sứ
mà giữ lại, khiến người ở chung với, ân cần săn sóc, vờ cùng thân mật, sớm tối
chuyện trò thiết đãi trọng hậu, xem nhời nói sắc mặt mà dò xét, thể nào rồi sứ
cảm lòng của chủ nhân, cũng có lúc trộm bàn tâm sự, ta nhân thế mà biết tình
hình bên địch. Vả lại mình dùng gián để gián người, người cũng dùng gián để
gián mình, mình lấy kín mà đi, người cũng lấy kín mà đến, vậy mình phải riêng
xét ở lòng, tham hợp với việc thì sẽ không lầm lỗi. Nếu kẻ địch đến dò hư thực
của ta xét động tĩnh của ta, biết được mưu kế mà làm cách gián, ta nên vờ như
không biết, mời đến nhà ở mà thiết đãi ân cần, hơi tỏ những lời giả việc dối của
ta với họ, những kỳ định làm mọi việc, nói dịch lên hoặc nói lùi lại, thế là
nhân họ làm gián mà ta lại làm phản gián, họ nếu cho việc hư của ta làm thực,
ta sẽ nhân đó mà hành động có thể đắc chí. Này nước có thể chở thuyền, cũng có
thể nhân nước mà chìm đắm, gián có thể thành công, cũng có thể nhân gián mà thất
bại. Nếu người bó tóc thờ chúa, nghiêm chính sắc mặt mà đứng ở trong triều, lấy
điều trung để tận tiết, lấy điều tín để kiệt thành, không dối giả tự dung,
không xốc nổi ham lợi, thì tuy có kẻ tài nghề gián điệp đến dâu, cũng chẳng làm
gì nổi.
Trần
Hạo rằng: Bá Châu-Lê nước Tấn chạy sang nước Sở, Miêu Bí-Hoàng nước Sở chạy
sang nước Tấn. Đến khi Tấn, Sở đánh nhau ở Yên-lăng, Miêu Bí-Hoàng đứng cạnh Tấn-hầu.
Bá Châu-Lê hầu bên Sở-vương, hai người đều nói về tình hình hay dở của nước cũ
mình. Thế mà rồi Tấn thắng, Sở bại là tại cớ sao? Bởi ở hai gã có kẻ hơn người
kém. Vậy biết cái cách dùng gián điệp, há chẳng nên chọn người cho kỹ, xét lời
cho tinh hay sao? Cho nên trên kia nói: « phi bậc thánh trí không dùng được
gián điệp ». Này thánh trí biết người, người ta quy phụ; kẻ hiền giả được người
biết đến, sẽ đem hết sức để báo đền. Người không phải thánh không phải trí thì
hay ghét hay ngờ, đạo công không mở, nhân nghĩa không ra, thì nghĩa-sĩ hiền-nhân
đem lòng căm tức. Viên tướng như thế thì trên trời không giúp, mà trong cõi âm
u thì có quỷ-thần, dù không có cái biến bởi nhân-sự, sợ cũng có cái vạ bởi
âm-tru, còn mong gì có kẻ sĩ thượng trí đến làm việc cho nữa. Cho nên trên này
nói: « phi người nhân nghĩa không khiến được gián điệp ». Thế thì Thang, Vũ là
bậc thánh, Y, Lã nên làm việc cho. Y, Lã được dùng, tất phải nên việc. Thánh hiền
một hội, giao thái vừa kỳ, đạo hợp càn khôn, công đầy hoàn vũ. Đương khi là bác
thợ cầy giữa cánh đồng, làm anh câu cá trên bến Vị, lòng riêng hẳn nghĩ: biết
ta này có ai?
Giả-Lâm
rằng: Quân không có năm hạng gián điệp, như người không có tai mắt.
Trương
Dự rằng: Cái gốc của việc dùng binh ở chỗ biết tình hình bên địch, cho nên nói
rằng, ấy là cái chốt của việc binh. Chưa biết địch tình thì quân không thể khởi
động được, cho nên nói rằng, ba quân trông cậy vào đó mà hành động. Nhưng thiên
Gián lại ở cuối 13 thiên, bởi vì nó không phải sự thường của việc dùng binh.
Như Kế, Chiến, Công, Hình, Thế, Hư-thực v.v. binh khởi động phải dùng đến ngay,
còn Hỏa-công và Gián thì chỉ dùng có lúc.
➖➖➖
Chapter XIII. THE USE OF SPIES
Translator: Lionel Giles
~
1.
Sun Tzŭ said: Raising a host of a hundred thousand men and marching them great
distances entails heavy loss on the people and a drain on the resources of the
State. The daily expenditure will amount to a thousand ounces of silver.
[Cf.
II. §§ 1, 13, 14.]
There
will be commotion at home and abroad, and men will drop down exhausted on the
highways.
[Cf.
Tao Te Ching, ch. 30: "Where troops have been quartered, brambles and
thorns spring up. Chang Yu has the note: "We may be reminded of the
saying: ‘On serious ground, gather in plunder.’ Why then should carriage and
transportation cause exhaustion on the highways?—The answer is, that not
victuals alone, but all sorts of munitions of war have to be conveyed to the
army. Besides, the injunction to ‘forage on the enemy’ only means that when an
army is deeply engaged in hostile territory, scarcity of food must be provided
against. Hence, without being solely dependent on the enemy for corn, we must
forage in order that there may be an uninterrupted flow of supplies. Then,
again, there are places like salt deserts where provisions being unobtainable,
supplies from home cannot be dispensed with."]
As
many as seven hundred thousand families will be impeded in their labor.
[Mei
Yao-ch’en says: "Men will be lacking at the plough-tail." The
allusion is to the system of dividing land into nine parts, each consisting of
about 15 acres, the plot in the center being cultivated on behalf of the State
by the tenants of the other eight. It was here also, so Tu Mu tells us, that
their cottages were built and a well sunk, to be used by all in common. [See
II. § 12, note.] In time of war, one of the families had to serve in the army,
while the other seven contributed to its support. Thus, by a levy of 100,000
men (reckoning one able-bodied soldier to each family) the husbandry of 700,000
families would be affected.]
2.
Hostile armies may face each other for years, striving for the victory which is
decided in a single day. This being so, to remain in ignorance of the enemy’s
condition simply because one grudges the outlay of a hundred ounces of silver
in honours and emoluments,
["For
spies" is of course the meaning, though it would spoil the effect of this
curiously elaborate exordium if spies were actually mentioned at this point.]
is
the height of inhumanity.
[Sun
Tzŭ’s agreement is certainly ingenious. He begins by adverting to the frightful
misery and vast expenditure of blood and treasure which war always brings in
its train. Now, unless you are kept informed of the enemy’s condition, and are
ready to strike at the right moment, a war may drag on for years. The only way
to get this information is to employ spies, and it is impossible to obtain
trustworthy spies unless they are properly paid for their services. But it is
surely false economy to grudge a comparatively trifling amount for this
purpose, when every day that the war lasts eats up an incalculably greater sum.
This grievous burden falls on the shoulders of the poor, and hence Sun Tzŭ
concludes that to neglect the use of spies is nothing less than a crime against
humanity.]
3.
One who acts thus is no leader of men, no present help to his sovereign, no
master of victory.
[This
idea, that the true object of war is peace, has its root in the national
temperament of the Chinese. Even so far back as 597 B.C., these memorable words
were uttered by Prince Chuang of the Ch’u State: "The [Chinese] character
for ‘prowess’ is made up of [the characters for] ‘to stay’ and ‘a spear’
(cessation of hostilities). Military prowess is seen in the repression of
cruelty, the calling in of weapons, the preservation of the appointment of
Heaven, the firm establishment of merit, the bestowal of happiness on the
people, putting harmony between the princes, the diffusion of wealth."]
4.
Thus, what enables the wise sovereign and the good general to strike and
conquer, and achieve things beyond the reach of ordinary men, is foreknowledge.
[That
is, knowledge of the enemy’s dispositions, and what he means to do.]
5.
Now this foreknowledge cannot be elicited from spirits; it cannot be obtained
inductively from experience,
[Tu
Mu’s note is: "[knowledge of the enemy] cannot be gained by reasoning from
other analogous cases."]
nor
by any deductive calculation.
[Li
Ch’uan says: "Quantities like length, breadth, distance and magnitude, are
susceptible of exact mathematical determination; human actions cannot be so
calculated."]
6.
Knowledge of the enemy’s dispositions can only be obtained from other men.
[Mei
Yao-ch’en has rather an interesting note: "Knowledge of the spirit-world
is to be obtained by divination; information in natural science may be sought
by inductive reasoning; the laws of the universe can be verified by
mathematical calculation: but the dispositions of an enemy are ascertainable
through spies and spies alone."]
7.
Hence the use of spies, of whom there are five classes: (1) Local spies; (2)
inward spies; (3) converted spies; (4) doomed spies; (5) surviving spies.
8.
When these five kinds of spy are all at work, none can discover the secret
system. This is called "divine manipulation of the threads." It is
the sovereign’s most precious faculty.
[Cromwell,
one of the greatest and most practical of all cavalry leaders, had officers
styled ‘scout masters,’ whose business it was to collect all possible
information regarding the enemy, through scouts and spies, etc., and much of
his success in war was traceable to the previous knowledge of the enemy’s moves
thus gained." [1] ]
9.
Having local spies means employing the services of the inhabitants of a
district.
[Tu
Mu says: "In the enemy’s country, win people over by kind treatment, and
use them as spies."]
10.
Having inward spies, making use of officials of the enemy.
[Tu
Mu enumerates the following classes as likely to do good service in this
respect: "Worthy men who have been degraded from office, criminals who
have undergone punishment; also, favourite concubines who are greedy for gold,
men who are aggrieved at being in subordinate positions, or who have been
passed over in the distribution of posts, others who are anxious that their
side should be defeated in order that they may have a chance of displaying
their ability and talents, fickle turncoats who always want to have a foot in
each boat. Officials of these several kinds," he continues, "should
be secretly approached and bound to one’s interests by means of rich presents.
In this way you will be able to find out the state of affairs in the enemy’s country,
ascertain the plans that are being formed against you, and moreover disturb the
harmony and create a breach between the sovereign and his ministers." The
necessity for extreme caution, however, in dealing with "inward
spies," appears from an historical incident related by Ho Shih: "Lo
Shang, Governor of I-Chou, sent his general Wei Po to attack the rebel Li
Hsiung of Shu in his stronghold at P’i. After each side had experienced a
number of victories and defeats, Li Hsiung had recourse to the services of a
certain P’o-t’ai, a native of Wu-tu. He began to have him whipped until the
blood came, and then sent him off to Lo Shang, whom he was to delude by
offering to cooperate with him from inside the city, and to give a fire signal
at the right moment for making a general assault. Lo Shang, confiding in these
promises, march out all his best troops, and placed Wei Po and others at their
head with orders to attack at P’o-t’ai’s bidding. Meanwhile, Li Hsiung’s
general, Li Hsiang, had prepared an ambuscade on their line of march; and
P’o-t’ai, having reared long scaling-ladders against the city walls, now
lighted the beacon-fire. Wei Po’s men raced up on seeing the signal and began
climbing the ladders as fast as they could, while others were drawn up by ropes
lowered from above. More than a hundred of Lo Shang’s soldiers entered the city
in this way, every one of whom was forthwith beheaded. Li Hsiung then charged
with all his forces, both inside and outside the city, and routed the enemy
completely." [This happened in 303 A.D. I do not know where Ho Shih got
the story from. It is not given in the biography of Li Hsiung or that of his
father Li T’e, Chin Shu, ch. 120, 121.]
11.
Having converted spies, getting hold of the enemy’s spies and using them for
our own purposes.
[By
means of heavy bribes and liberal promises detaching them from the enemy’s
service, and inducing them to carry back false information as well as to spy in
turn on their own countrymen. On the other hand, Hsiao Shih-hsien says that we
pretend not to have detected him, but contrive to let him carry away a false
impression of what is going on. Several of the commentators accept this as an
alternative definition; but that it is not what Sun Tzŭ meant is conclusively
proved by his subsequent remarks about treating the converted spy generously (§
21 sqq.). Ho Shih notes three occasions on which converted spies were used with
conspicuous success: (1) by T’ien Tan in his defence of Chi-mo (see supra, p.
90); (2) by Chao She on his march to O-yu (see p. 57); and by the wily Fan Chu
in 260 B.C., when Lien P’o was conducting a defensive campaign against Ch’in.
The King of Chao strongly disapproved of Lien P’o’s cautious and dilatory
methods, which had been unable to avert a series of minor disasters, and
therefore lent a ready ear to the reports of his spies, who had secretly gone
over to the enemy and were already in Fan Chu’s pay. They said: "The only
thing which causes Ch’in anxiety is lest Chao Kua should be made general. Lien
P’o they consider an easy opponent, who is sure to be vanquished in the long
run." Now this Chao Kua was a son of the famous Chao She. From his
boyhood, he had been wholly engrossed in the study of war and military matters,
until at last he came to believe that there was no commander in the whole
Empire who could stand against him. His father was much disquieted by this
overweening conceit, and the flippancy with which he spoke of such a serious
thing as war, and solemnly declared that if ever Kua was appointed general, he
would bring ruin on the armies of Chao. This was the man who, in spite of
earnest protests from his own mother and the veteran statesman Lin Hsiang-ju,
was now sent to succeed Lien P’o. Needless to say, he proved no match for the
redoubtable Po Ch’i and the great military power of Ch’in. He fell into a trap
by which his army was divided into two and his communications cut; and after a
desperate resistance lasting 46 days, during which the famished soldiers
devoured one another, he was himself killed by an arrow, and his whole force,
amounting, it is said, to 400,000 men, ruthlessly put to the sword.]
12.
Having doomed spies, doing certain things openly for purposes of deception, and
allowing our own spies to know of them and report them to the enemy.
[Tu
Yu gives the best exposition of the meaning: "We ostentatiously do things
calculated to deceive our own spies, who must be led to believe that they have
been unwittingly disclosed. Then, when these spies are captured in the enemy’s
lines, they will make an entirely false report, and the enemy will take
measures accordingly, only to find that we do something quite different. The
spies will thereupon be put to death." As an example of doomed spies, Ho
Shih mentions the prisoners released by Pan Ch’ao in his campaign against
Yarkand. (See p. 132.) He also refers to T’ang Chien, who in 630 A.D. was sent
by T’ai Tsung to lull the Turkish Kahn Chieh-li into fancied security, until Li
Ching was able to deliver a crushing blow against him. Chang Yu says that the
Turks revenged themselves by killing T’ang Chien, but this is a mistake, for we
read in both the old and the New T’ang History (ch. 58, fol. 2 and ch. 89, fol.
8 respectively) that he escaped and lived on until 656. Li I-chi played a
somewhat similar part in 203 B.C., when sent by the King of Han to open
peaceful negotiations with Ch’i. He has certainly more claim to be described a
"doomed spy", for the king of Ch’i, being subsequently attacked
without warning by Han Hsin, and infuriated by what he considered the treachery
of Li I-chi, ordered the unfortunate envoy to be boiled alive.]
13.
Surviving spies, finally, are those who bring back news from the enemy’s camp.
[This
is the ordinary class of spies, properly so called, forming a regular part of
the army. Tu Mu says: "Your surviving spy must be a man of keen intellect,
though in outward appearance a fool; of shabby exterior, but with a will of
iron. He must be active, robust, endowed with physical strength and courage;
thoroughly accustomed to all sorts of dirty work, able to endure hunger and
cold, and to put up with shame and ignominy." Ho Shih tells the following
story of Ta’hsi Wu of the Sui dynasty: "When he was governor of Eastern
Ch’in, Shen-wu of Ch’i made a hostile movement upon Sha-yuan. The Emperor T’ai
Tsu [? Kao Tsu] sent Ta-hsi Wu to spy upon the enemy. He was accompanied by two
other men. All three were on horseback and wore the enemy’s uniform. When it
was dark, they dismounted a few hundred feet away from the enemy’s camp and
stealthily crept up to listen, until they succeeded in catching the passwords
used in the army. Then they got on their horses again and boldly passed through
the camp under the guise of night-watchmen; and more than once, happening to
come across a soldier who was committing some breach of discipline, they
actually stopped to give the culprit a sound cudgeling! Thus they managed to
return with the fullest possible information about the enemy’s dispositions,
and received warm commendation from the Emperor, who in consequence of their
report was able to inflict a severe defeat on his adversary."]
14.
Hence it is that with none in the whole army are more intimate relations to be
maintained than with spies.
[Tu
Mu and Mei Yao-ch’en point out that the spy is privileged to enter even the
general’s private sleeping-tent.]
None
should be more liberally rewarded. In no other business should greater secrecy
be preserved.
[Tu
Mu gives a graphic touch: all communication with spies should be carried
"mouth-to-ear." The following remarks on spies may be quoted from
Turenne, who made perhaps larger use of them than any previous commander:
"Spies are attached to those who give them most, he who pays them ill is
never served. They should never be known to anybody; nor should they know one
another. When they propose anything very material, secure their persons, or
have in your possession their wives and children as hostages for their
fidelity. Never communicate anything to them but what is absolutely necessary
that they should know. [2] ]
15.
Spies cannot be usefully employed without a certain intuitive sagacity.
[Mei
Yao-ch’en says: "In order to use them, one must know fact from falsehood,
and be able to discriminate between honesty and double-dealing." Wang Hsi
in a different interpretation thinks more along the lines of "intuitive
perception" and "practical intelligence." Tu Mu strangely refers
these attributes to the spies themselves: "Before using spies we must
assure ourselves as to their integrity of character and the extent of their
experience and skill." But he continues: "A brazen face and a crafty
disposition are more dangerous than mountains or rivers; it takes a man of
genius to penetrate such." So that we are left in some doubt as to his
real opinion on the passage."]
16.
They cannot be properly managed without benevolence and straightforwardness.
[Chang
Yu says: "When you have attracted them by substantial offers, you must
treat them with absolute sincerity; then they will work for you with all their
might."]
17.
Without subtle ingenuity of mind, one cannot make certain of the truth of their
reports.
[Mei
Yao-ch’en says: "Be on your guard against the possibility of spies going
over to the service of the enemy."]
18.
Be subtle! be subtle! and use your spies for every kind of business.
[Cf.
VI. § 9.]
19.
If a secret piece of news is divulged by a spy before the time is ripe, he must
be put to death together with the man to whom the secret was told.
[Word
for word, the translation here is: "If spy matters are heard before [our
plans] are carried out," etc. Sun Tzŭ’s main point in this passage is:
Whereas you kill the spy himself "as a punishment for letting out the
secret," the object of killing the other man is only, as Ch’en Hao puts
it, "to stop his mouth" and prevent news leaking any further. If it
had already been repeated to others, this object would not be gained. Either
way, Sun Tzŭ lays himself open to the charge of inhumanity, though Tu Mu tries
to defend him by saying that the man deserves to be put to death, for the spy
would certainly not have told the secret unless the other had been at pains to
worm it out of him."]
20.
Whether the object be to crush an army, to storm a city, or to assassinate an
individual, it is always necessary to begin by finding out the names of the
attendants, the aides-de-camp,
[Literally
"visitors", is equivalent, as Tu Yu says, to "those whose duty
it is to keep the general supplied with information," which naturally
necessitates frequent interviews with him.]
the
door-keepers and sentries of the general in command. Our spies must be
commissioned to ascertain these.
[As
the first step, no doubt towards finding out if any of these important
functionaries can be won over by bribery.]
21.
The enemy’s spies who have come to spy on us must be sought out, tempted with
bribes, led away and comfortably housed. Thus they will become converted spies
and available for our service.
22.
It is through the information brought by the converted spy that we are able to
acquire and employ local and inward spies.
[Tu
Yu says: "through conversion of the enemy’s spies we learn the enemy’s
condition." And Chang Yu says: "We must tempt the converted spy into
our service, because it is he that knows which of the local inhabitants are
greedy of gain, and which of the officials are open to corruption."]
23.
It is owing to his information, again, that we can cause the doomed spy to
carry false tidings to the enemy.
[Chang
Yu says, "because the converted spy knows how the enemy can best be
deceived."]
24.
Lastly, it is by his information that the surviving spy can be used on
appointed occasions.
25.
The end and aim of spying in all its five varieties is knowledge of the enemy;
and this knowledge can only be derived, in the first instance, from the
converted spy.
[As
explained in §§ 22-24. He not only brings information himself, but makes it
possible to use the other kinds of spy to advantage.]
Hence
it is essential that the converted spy be treated with the utmost liberality.
26.
Of old, the rise of the Yin dynasty
[Sun
Tzŭ means the Shang dynasty, founded in 1766 B.C. Its name was changed to Yin
by P’an Keng in 1401.]
was
due to I Chih
[Better
known as I Yin, the famous general and statesman who took part in Ch’eng
T’ang’s campaign against Chieh Kuei.]
who
had served under the Hsia. Likewise, the rise of the Chou dynasty was due to Lü
Ya
[Lu
Shang rose to high office under the tyrant Chou Hsin, whom he afterwards helped
to overthrow. Popularly known as T’ai Kung, a title bestowed on him by Wen
Wang, he is said to have composed a treatise on war, erroneously identified
with the Liu T’ao.]
who
had served under the Yin.
[There
is less precision in the Chinese than I have thought it well to introduce into
my translation, and the commentaries on the passage are by no means explicit.
But, having regard to the context, we can hardly doubt that Sun Tzŭ is holding
up I Chih and Lu Ya as illustrious examples of the converted spy, or something
closely analogous. His suggestion is, that the Hsia and Yin dynasties were
upset owing to the intimate knowledge of their weaknesses and shortcoming which
these former ministers were able to impart to the other side. Mei Yao-ch’en
appears to resent any such aspersion on these historic names: "I Yin and
Lu Ya," he says, "were not rebels against the Government. Hsia could
not employ the former, hence Yin employed him. Yin could not employ the latter,
hence Hou employed him. Their great achievements were all for the good of the
people." Ho Shih is also indignant: "How should two divinely inspired
men such as I and Lu have acted as common spies? Sun Tzŭ’s mention of them
simply means that the proper use of the five classes of spies is a matter which
requires men of the highest mental caliber like I and Lu, whose wisdom and
capacity qualified them for the task. The above words only emphasize this
point." Ho Shih believes then that the two heroes are mentioned on account
of their supposed skill in the use of spies. But this is very weak.]
27.
Hence it is only the enlightened ruler and the wise general who will use the
highest intelligence of the army for purposes of spying and thereby they
achieve great results.
[Tu
Mu closes with a note of warning: "Just as water, which carries a boat
from bank to bank, may also be the means of sinking it, so reliance on spies,
while production of great results, is oft-times the cause of utter
destruction."]
Spies
are a most important element in war, because on them depends an army’s ability
to move.
[Chia
Lin says that an army without spies is like a man without ears or eyes.]
[1]
"Aids to Scouting," p. 2.
[2]
"Marshal Turenne," p. 311.
➖➖➖
